Zelf vapesmaakjes mengen is gevaarlijk, waarschuwt longarts Rolof Gijtenbeek van het MCL

Officieel mogen de smaakjes vanaf 1 januari dan verdwijnen, de vape-industrie heeft al een alternatief gevonden. Je kunt straks pakketten bestellen waarmee je zelf een smaak kunt mengen. Dat valt binnen de regels. Maar het is wel gevaarlijk, zo waarschuwen artsen.

DOOR HAYO BOOTSMA

Er zijn meerdere manieren om het smaakverbod te omzeilen. Tabakszaken doen daar nu nogal onduidelijk over.
Na een paar belronden met verkopers wordt duidelijk dat er wordt gewerkt aan verschillende oplossingen. Zo komt er een soort ‘doe-het-zelf-pakket’ op de markt waarmee je zelf vapes kunt mengen.

Klik-bolletjes
Ook wordt er gewerkt aan filters voor de vapes. Daar kun je dan zogenaamde ‘klik-bolletjes’ in doen. Aan de achterkant van het filter wordt dan een gaatje gemaakt waar zo’n bolletje in kan. Als je die stuk drukt komt de smaak vrij.

Bij het Trimbos-instituut weten ze dat de industrie al bezig is met alternatieven. “Het is de dynamiek van de tabaksindustrie: iedere keer wat nieuws”, zegt tabaksonderzoeker Esther Croes van het instituut. “We weten dat er al een jaar iets op de plank ligt.”
Het is een kleine terugslag in de strijd tegen het roken, zo zegt Croes. “Het is een zaak van de lange adem. Bedenk dat er vroeger in de trein nog gerookt werd. Dit is een vervelende hobbel op de weg naar een rookvrije generatie.”

Illegale handel
De leeftijdsgrens om vapes te kopen is (net als die van roken) 18 jaar. Mensen die jonger zijn kunnen er echter makkelijk aan komen.
Op het schoolplein en op andere plekken is veel illegale handel. Toch denkt Croes dat het smaakjesverbod toch zin heeft: “We willen voorkomen dat er nieuwe jongeren beginnen met vapen. Voor een 12-jarige is de drempel om iets illegaal te kopen toch hoger.”

Longarts Rolof Gijtenbeek van het MCL
© Omrop Fryslân

Het zelf mengen wordt gezien als gevaarlijk. MCL-longarts Rolof Gijtenbeek waarschuwt daarvoor. “Er zijn stoffen in omloop waar veel meer nicotine in zit. Die komen uit het buitenland en daarvan weet je niet wat er precies in zit.”

EVALI
Esther Croes van het Trimbos-instituut: “Nog niet zo lang geleden is dat in de Verenigde Staten misgegaan. Er zijn daar mensen overleden door het gebruik van verkeerde stoffen, andere moesten naar het ziekenhuis.”
De mensen werden daar opgenomen met EVALI (‘e-cigarette or vaping use-associated lung injury’).
Dat kwam op nadat mensen e-sigaretten rookten waarin een mengsel zat van vitamine E-acetaat en de werkzame stof uit cannabis, THC. Daar zit olie in. Dat komt in de longen en zorgt ervoor dat er geen zuurstof meer kan worden opgenomen.

De vape-verkopers waarschuwen hier online ook voor. Die stellen dat veel mensen niet weten dat veel smaakstoffen op oliebasis zijn en dat die als je ze in een vape-apparaat doet, levensgevaarlijk zijn. Een van de verkopers doet de voorspelling dat ook in Nederland doden zullen vallen door verkeerd gebruik.

• 
  Longarts Rolof Gijtenbeek geeft voorlichting op CSG Comenius in Leeuwarden
  © Omrop Fryslân

Voorlichting op scholen
Longarts Gijtenbeek is gevraagd op zijn oude school CSG Comenius in Leeuwarden gastles te geven. Leerlingen uit de vierde klassen van de havo en het vwo krijgen van de longarts te horen wat vapen precies doet en hoe gevaarlijk het is.
De bijeenkomst is mede georganiseerd door havo 4-teamleider Matthijs van der Steege. “We weten dat er weleens gevapet wordt op het plein en in de wc ‘s, dat ruiken we wel. We zijn er op het schoolplein wel scherp op, maar je kunt niet alles voorkomen.”

Ze hopen op de school dat voorlichting de leerlingen aan het denken zet. Van der Steege heeft niet de illusie dat de jongeren nu meteen vapes aan de kant leggen. “Als ze er maar over nadenken.”
Veel vragen komen er niet. Het is de meeste leerlingen wel bekend dat vapen verslavend is en ook schadelijk. Ze hebben er al eens iets over gezien of gelezen.