Nieuwe voorwaarden voor energiecontracten: dit is wat het voor jou betekent

Vanaf 1 juni zijn de voorwaarden voor energiecontracten veranderd. Een vast contract is sinds een paar weken weer een optie voor veel mensen, maar het werkt niet meer helemaal hetzelfde als voor de energietransitie. Het is namelijk een stuk lastiger geworden om onder een vast contract uit te komen.

“Wat er veranderd is, is dat er nieuwe overstapregelingen zijn. Vroeger betaalde je 50 of 100 euro boete als je je contract voortijdig beëindigde”, vertelt Joyce Donat van de Consumentenbond. En dat kon soms wel uit, vooral als het voordeel bij een andere leverancier groter was dan de 50 of 100 euro.
Vooral de afgelopen twee jaar bracht dat teveel risico’s voor die partijen. “Voor leveranciers is het net zo’n spannende tijd geweest als voor de consumenten. De prijzen gingen alle kanten op. Leveranciers willen dan wel een contract aanbieden, maar ze zijn als de dood dat als de prijs daalt, klanten overstappen naar een goedkopere leverancier. Dan blijven zij met de duur ingekochte stroom zitten.”

Wie nu een vast contract afsluit en dat tussentijds wil opzeggen, moet het verschil in prijs tussen de marktprijs en de prijs van het contract in de rest van de looptijd betalen aan de energieleverancier. “Dat lijkt slecht nieuws, maar het voordeel daarvan is dat energieleveranciers het daardoor weer aandurven om weer langere contracten aan te bieden.”
Voor contracten die voor 1 juni zijn afgesloten, gelden nog wel de oude regels.

© Omrop Fryslân

Waarom zijn er nieuwe regels?
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) wil met de nieuwe regels energieleveranciers stimuleren weer meer vaste contracten aan te bieden. Het verlies wordt voor de leveranciers namelijk zo beperkt gehouden. Dat heeft wel even geduurd, eerst zou het nieuwe systeem ingaan op 1 januari, vervolgens op 1 april maar nu is dat 1 juni geworden.
Dat is zo vaak uitgesteld omdat de energiemaatschappijen meer tijd nodig hadden om hun computersysteem en de administratie te regelen.

Waarom kiezen voor een vast contract?
Nu er weer meer vaste contracten worden afgesloten, hebben consumenten ook meer opties, maar dat kan wel weer meer verwarring opleveren over welk contract het voordeligst is.

Bij een vast jaarcontract of een contract over meerdere jaren betaalt de klant een vast bedrag voor energie. Dat betekent dat als de prijzen per kilowattuur (kWh) of per kuub gas dalen, dit niet wordt doorberekend in de energierekening.
Door de nieuwe regels moet het minder aantrekkelijk worden om een vast contract te ontbinden. “Daardoor kunnen leveranciers ook eens een gokje wagen en jou contracten tegen een relatief goede prijs aanbieden”, legt Donat uit. “Omdat je toch wel voor vaste periode blijft zitten.”

De prijs van energie en gas zit in een dalende lijn en is in vergelijking met het hoogtepunt in september en oktober 2022 sterk gedaald. Op dit moment zit de prijs van stroom per kWh rond de 53 cent, in het najaar van 2022 was dat bijna 90 cent. Voor gas is dat nu zo’n 1,90 euro, de helft van wat het in september 2022 was.

Onzeker wat de prijzen in de winter doen
Wat de prijzen deze winter zullen doen, is onzeker. Over het algemeen nemen de prijzen richting de winter weer wat toe, zegt Donat. “Wil je nu zeker weten waar je aan toe bent deze winter, dan is het heel prettig dat je een jaarcontract of langer kunt afsluiten. Dan weet je: dit ben ik kwijt deze winter.”

Waarom een variabel contract?
Toch kunnen er ook redenen zijn om niet voor een vast contract te kiezen. “Het voordeel is dat je profiteert van lage prijzen zolang de prijzen ook laag zijn. Als ze hoog worden, kun je ook meteen weg. Je moet alles wel goed in de gaten houden, want je hebt dus geen zicht op hoeveel je over een jaar betaalt.”

Als het gaat om niet-vaste contracten zijn er twee opties:
variabel contract: dit betekent dat de leveranciers hun tarieven mogen veranderen. Dat gebeurt vaak op 1 januari en op 1 juli, maar dat mag sinds de energiecrisis ook vaker.
Voordeel is dat bij deze contracten geen vergoeding betaald hoeft te worden voor het opzeggen. Dat is omdat de leveranciers hier geen verlies op kunnen lopen. De klant kan zo’n contract per maand opzeggen.
Dynamisch contract: “Dat is echt voor mensen die bovenop die energiecontracten zitten”, zegt Donat. Bij een dynamisch tarief kan de prijs flink schommelen.

Voor gas verandert het tarief dagelijks, voor stroom kan dat ieder uur verschillen. “Als dan de stroomprijs heel laag is of zelfs negatief, dan betaal je dus heel weinig op dat moment.”
Maar volgens Donat moet je dan wel heel flexibel zijn. “Je moet goed letten op wanneer je je energie verbruikt, om er zoveel mogelijk voordeel van te hebben.”

Wat is nu de beste optie voor mij?
Wat is nu verstandig om te doen? Dat ligt uiteindelijk aan de situatie en hoeveel onzekerheid je aankan, zegt Donat. “De één wil flexibel en snel kunnen overstappen, de ander wil zekerheid.”
Redenen om bijvoorbeeld niet te kiezen voor een vast contract, zijn als je van plan bent op korte termijn met iemand te gaan samenwonen, te emigreren of van het gas af te gaan.
“Wat we wel zien is dat de meeste mensen zekerheid willen. Wij raden daarom aan om te kijken naar wat je nu betaalt bij je huidige leverancier en de komende tijd de aanbiedingen te bekijken van andere leveranciers.”

Laat je niet verleiden
Donat roept consumenten met klem op om zelf de prijzen in de gaten te houden en een goed moment te kiezen om over te stappen, als ze dat willen. “Laat je niet verleiden door telefonische verkopers. Ze zijn niet allemaal slecht, maar er zitten toch veel malafide verkopers tussen, die mensen in ongunstige energiecontracten rommelen.”

En hoe zit het met het prijsplafond?
Het prijsplafond speelt in ieder geval dit jaar nog mee in het berekenen van de energiekosten. Wel heeft het Rijk vanaf het begin al duidelijk gemaakt dat het prijsplafond een tijdelijke maatregel is. In eerste instantie loopt dat tot aan het einde van 2023 door.