Leeuwarden financieel gezond, maar grote uitdagingen liggen na 2030 op de loer
De gemeente Leeuwarden staat er financieel relatief goed voor. Dat zegt wethouder Financiën Hein Kuiken in een interview met Omroep Leeuwarden over de gemeentelijke begroting voor 2027. Hoewel de gemeente de komende jaren geld uitgeeft aan nieuwe plannen en investeringen, verwacht Kuiken dat de financiële positie gezond blijft. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor de stijgende kosten van onderhoud en vervanging van bruggen en andere infrastructuur.
De gemeenteraad bespreekt de begroting voor 2027 en de daaropvolgende jaren. In de begroting staan de verwachte inkomsten en uitgaven van de gemeente en de plannen waarvoor geld beschikbaar wordt gesteld. Het gaat om een begroting van ongeveer 850 miljoen euro.
Financiële reserves nemen af door investeringen
Volgens Kuiken zijn er twee belangrijke voorwaarden voor een gezonde gemeentelijke begroting: de inkomsten en uitgaven moeten in evenwicht zijn en de gemeente moet voldoende geld achter de hand houden om financiële tegenvallers op te vangen.
De gemeente beschikt over een algemene reserve die als financiële buffer dient. Die reserve zal de komende jaren naar verwachting afnemen. Dat komt onder meer doordat het nieuwe college geld beschikbaar stelt voor plannen en investeringen uit het coalitieakkoord.
Kuiken maakt zich daar op dit moment geen grote zorgen over. Hij verwacht dat de financiële positie op termijn weer kan verbeteren.
‘De begroting zit solide in elkaar’,
zegt de wethouder in het interview met Omroep Leeuwarden. Volgens hem heeft de gemeente voldoende financiële ruimte om tegenvallers op te vangen.
Ook Leeuwarden moet bezuinigen
De financiële situatie van Leeuwarden staat niet los van de ontwikkelingen bij andere gemeenten. Gemeenten hebben de afgelopen jaren steeds meer taken gekregen, terwijl daar volgens Kuiken niet altijd voldoende geld vanuit het Rijk tegenover staat.
Daardoor staan gemeentelijke begrotingen in het hele land onder druk. Sommige gemeenten moeten fors bezuinigen of verhogen hun belastingen.
Ook Leeuwarden ontkomt daar niet volledig aan. De gemeente heeft inmiddels maatregelen moeten nemen om de inkomsten en uitgaven beter in balans te brengen.
Toch vindt Kuiken dat Leeuwarden er in vergelijking met andere gemeenten relatief goed voor staat. Hij wijst daarbij op de financiële reserves, de manier waarop risico’s in kaart worden gebracht en de middelen die beschikbaar zijn voor onder meer beheer en onderhoud.
Zorgen over bruggen en infrastructuur
Een belangrijk aandachtspunt voor de komende jaren is het onderhoud van de openbare ruimte en de vervanging van verouderde infrastructuur. Denk daarbij aan bruggen, viaducten en andere civiele kunstwerken.
Volgens Kuiken liggen de grootste uitdagingen niet direct in de komende jaren, maar nemen de vervangingsopgaven na 2030 steeds verder toe.
De gemeente probeert daar in de huidige begroting al rekening mee te houden. Het doel is om tijdig geld beschikbaar te maken, zodat Leeuwarden niet onverwacht voor grote financiële problemen komt te staan.
‘We moeten ons daar nu financieel op voorbereiden, zodat we niet tegen situaties aanlopen waarin bruggen uitvallen’, zegt Kuiken.
De wethouder benadrukt dat de ambities van een gemeente altijd groter zijn dan de beschikbare middelen. Daarom moet het gemeentebestuur keuzes maken over de volgorde waarin plannen worden uitgevoerd.
Jeugdzorg kost 85 miljoen euro
Ook de kosten van de jeugdzorg vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. Leeuwarden geeft daar volgens Kuiken jaarlijks ongeveer 85 miljoen euro aan uit.
De wethouder zegt dat deze kosten op dit moment goed in de begroting zijn verwerkt. De gemeente moet er wel voor zorgen dat ook toekomstige ontwikkelingen binnen het beschikbare budget kunnen worden opgevangen.
Naast jeugdzorg werkt Leeuwarden op verschillende andere terreinen samen met Friese gemeenten. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij afvalinzameling, de inkoop van specialistische zorg, jeugdzorg, milieutaken en de gezondheidszorg.
Volgens Kuiken levert die samenwerking voordelen op. Door bepaalde taken gezamenlijk uit te voeren, kunnen gemeenten kennis bundelen en voorkomen dat iedere gemeente afzonderlijk dezelfde voorzieningen moet organiseren.
Gemeente wil kunstmatige intelligentie voorzichtig inzetten
Ook kunstmatige intelligentie (AI) speelt inmiddels een rol binnen de gemeentelijke organisatie. Volgens Kuiken kan AI helpen om eenvoudige, terugkerende werkzaamheden sneller uit te voeren.
Als voorbeeld noemt hij het controleren van grote aantallen formulieren. Wanneer een geautomatiseerd systeem kan nagaan of adresgegevens correct zijn ingevuld, hoeven medewerkers minder tijd aan deze controles te besteden.
Die tijd kunnen zij vervolgens gebruiken voor werkzaamheden waarbij persoonlijk contact belangrijk is.
Kuiken waarschuwt er wel voor dat de gemeente niet te afhankelijk moet worden van kunstmatige intelligentie. Inwoners moeten volgens hem bij de overheid terechtkunnen voor menselijk contact.
De inzet van AI moet daarom vooral bijdragen aan een efficiëntere organisatie, zonder dat de persoonlijke dienstverlening aan inwoners verloren gaat.
Gemeenteraad beslist over de begroting
De begroting voor 2027 en de meerjarenraming tot en met 2030 zijn door het college aan de gemeenteraad voorgelegd. Tijdens de behandeling kunnen raadsfracties voorstellen indienen om onderdelen van de begroting aan te passen.
De gemeenteraad neemt op woensdag 4 november een besluit over de begroting.
Als de raad instemt, gaat het college aan de slag met de uitvoering van de plannen. De raad blijft daarna controleren of de afgesproken doelen worden gehaald en of de uitgaven binnen de financiële kaders blijven.
Voor Kuiken is het belangrijk dat de gemeente niet alleen naar de plannen voor de komende jaren kijkt, maar ook voldoende rekening houdt met de financiële uitdagingen op langere termijn.
Bekijk het volledige interview met wethouder Hein Kuiken bij Omroep Leeuwarden.
