Bijna 700 mensen doen beroep op dagopvang Leeuwarden: “Toename daklozen heeft nauwe relatie met wooncrisis”
Bij elkaar hebben 693 mensen een beroep gedaan op de dagopvang voor daklozen in Leeuwarden vorig jaar. Dat zijn er 169 meer dan twee jaar geleden. Dat blijkt uit inventarisaties die Omroep LEO Middelsé heeft opgevraagd. “De noodzaak om daar iets tegen te doen is groot, ook in Leeuwarden.”
De cijfers zijn gebaseerd op bezoekers van Dagopvang Zuidergrachtswal en Dagopvang De Tuinen in de jaren 2020, 2021 en 2022.
“Net als in de rest van Nederland, zie je dat dakloosheid in Leeuwarden toeneemt”, zegt wethouder Hein Kuiken van Leeuwarden. “Dat zie je al een aantal jaar, maar de afgelopen twee jaar ook. En dat zorgt voor druk op allerhande voorzieningen. De noodzaak om daar iets tegen te doen is groot, ook in Leeuwarden.”
Omroep LEO Middelsé publiceert deze week meerdere artikelen over dakloosheid in Leeuwarden. We spraken met verschillende ervaringsdeskundigen en organisaties, zoals het Leger Des Heils, Wender, de kwartiermaker van Brede Aanpak Dakloosheid, Sociaal Domein Fryslân en wethouder Hein Kuiken van de gemeente Leeuwarden.
Meer bezoekers in dagopvang
Uit de cijfers van de afgelopen twee jaar blijkt onder meer dat het aantal bezoekers van Dagopvang Zuidergrachtswal van Wender is verdubbeld. Van 143 in 2020 naar 307 in 2022. Volgens Wender komt dit met name door een andere werkwijze.
“Het DAC is van dagopvang naar activering gegaan, dit betekent dat mensen niet langdurig het DAC bezoeken, maar kortdurend. Afhankelijk van de behoefte is iemand daardoor nu vaker een korte tijd binnen in plaats van eenmalig een lange tijd”, vertelt een woordvoerder van Wender.
Bij Dagopvang De Tuinen van het Leger des Heils is er ook een toename van bezoekers. Begin 2020 meldden zich 92 mensen bij de opvang. Eind 2022 waren dat er 241. Volgens het Leger des Heils komt dit onder meer door versoepelde coronamaatregelen en doordat de opvang nu ook in het weekend open is.
“Wij hebben in weekenden meer aanloop vanuit de dagopgvang van Wender. Deze mensen maken door de week geen gebruik van de Tuinen, maar in de weekenden nu wel. Voor de rest zien wij een vrij constante groep mensen wat betreft. Er komen mensen bij en er stromen uit”, zegt Meindert van der Zee, manager bij Dagopvang De Tuinen.
De instroom stijgt, maar de uitstroom stokt
In de top drie van oorzaken voor dakloosheid staan: relatiebreuk, uitzetting door ouders of voogd en vlucht voor geweld of dreiging. Daarnaast wordt de wooncrisis door verschillende betrokkenen genoemd. Daardoor staat de doorstroming van de opvang naar een andere voorziening of eigen woning, stil.
“Dakloosheid is van alle tijden, maar het probleemoplossend vermogen is anders door de woningschaarste”, zegt Sander Haga van Sociaal Domein Fryslân.
Ook wethouder Hein Kuiken noemt de enorme druk op de woningmarkt als een probleem. “Veel groepen zijn op zoek zijn naar een woning in Leeuwarden”, zegt de wethouder. “We hebben te maken met statushouders, maar ook met Oekraïners en andere mensen die een plekje zoeken. Dat zorgt er ook voor dat de uitstroom uit bepaalde voorzieningen soms stokt.”
Dit herkent ook Wender, de instelling die in Leeuwarden verschillende opvangcentra onder haar hoede heeft. “De toename in het aantal daklozen past in het landelijk beeld en heeft een nauwe relatie met de wooncrisis. Dat verstopt de hele woonketen en zie je terug in het aantal aanmeldingen voor de opvang”, aldus een woordvoerder van Wender.
Zeker kwart van de daklozen minstens half jaar dakloos
Idealiter verblijven mensen drie maanden in de opvang en stromen dan door, maar uit ‘Halfjaarraportage van het Monitor Transferpunt’ uit juli 2022 blijken andere cijfers.
Van de dak- en thuislozen die bij de instanties in heel Friesland in beeld zijn, gold een half jaar geleden de volgende percentages:
0-3 maanden dakloos 21,5 procent
3-6 maanden dakloos 23 procent
6-12 maanden dakloos 23 procent
12+ plaanden dakloos 17,5 procent
Nog in onderzoek 7 procent
Leeuwarden krijgt miljoenen om dakloosheid aan te pakken
In de hoop om het aantal dak- en thuislozen niet verder toe te laten nemen, wordt er in Leeuwarden en Fryslân sinds een paar jaar gewerkt aan de Brede Aanpak Dakloosheid (BAD).
Binnen dit team werken Friese gemeenten, Wender, Limor, Leger des Heils en Sociaal Domein Fryslân samen. De samenwerking is het gevolg van landelijk overheidsbeleid om dakloosheid aan te pakken.
Zo kreeg de gemeente Leeuwarden in 2020 eenmalig drie miljoen euro vanuit het Rijk en vanaf vorig jaar structureel twee miljoen euro om iets tegen dakloosheid te doen.
Van het geld dat de gemeente Leeuwarden voor heel Fryslân krijgt, worden verschillende initiatieven opgezet. Bijvoorbeeld door het oprichten van een Transferpunt (overzicht van de in-, door- en uitstroom en herkomst van cliënten en de toeleiding naar een eigen plek) en het Centraal Toegangspunt (hier melden daklozen zich voor opvang).
“Twaalf projecten moeten de nood ledigen”
“En we hebben inmiddels twaalf projecten binnen de Brede Aanpak Dakloosheid die we hopen te financieren met dit geld”, vertelt wethouder Hein Kuiken.
“Deze projecten moeten ook echt de nood lenigen. Het gaat dan om preventie, betere hulp van mensen, extra opvangvoorzieningen en ook plekken waar mensen uiteindelijk duurzaam kunnen verblijven.”
