“Vaker zinkgaten in Leeuwarden. Hevige stortbuien geven problemen”

Stel je voor: je loopt over straat en ineens zakt de grond onder je vandaan en verdwijn je in een gat. Een zogeheten zinkgat. Recent trad het verschijnsel op aan de Eewal in Leeuwarden, nadat een jaar geleden in Arum al iets soortgelijks was gebeurd. Reden voor paniek?

“In Nederland zijn zinkgaten niet zo gevaarlijk”, zegt Ronald van Balen, onderzoeker op het gebied van geologie aan de Universiteit van Amsterdam. In het buitenland is het een ander verhaal. Daar kunnen ze meters diep zijn en kunnen complete huizen en auto’s in een zinkgat verdwijnen.Hoe dan ook wordt het in de toekomst oppassen. Als het zo doorgaat met de klimaatverandering, krijgen we volgens Van Balen vrijwel zeker steeds vaker te maken met zinkgaten. Bij felle regenbuien kan vooral zandgrond eenvoudig wegspoelen. En ook Nederland telt grote gebieden die op zandgrond zijn gebouwd.

Arum ontsnapt aan drama
Zo sloeg exact een jaar geleden in Arum iedereen de schrik om het hart toen een bouwkraan zomaar ineens omviel. Overvloedige regenval was volgens Jan Kamminga van het betreffende bedrijf de oorzaak. “Waarschijnlijk is door al dat water een zinkgat ontstaan. Het zand is weggespoeld onder de stempelplaat van de kraan”, was zijn verklaring.
De gekapseisde kraan miste op een haar het gymlokaal van de school waar op dat moment vijftien kinderen van groep acht aanwezig waren.

De bouwkraan miste net het gymnastieklokaal waar 15 kinderen waren
© Eigen foto

Het voorbeeld in Arum laat zien dat een zinkgat gevaarlijke situaties kan opleveren, maar volgens onderzoeker Van Balen moeten we de gevaren ook weer niet overschatten.
“In Nederland zijn zinkgaten niet zo gevaarlijk. In theorie zou je erin terecht kunnen komen, dan zakt de grond plotseling letterlijk onder je voeten vandaan, maar omdat ze niet zo diep zijn, is het niet heel gevaarlijk.”
Volgens Van Balen zijn zinkgaten in Nederland hooguit een meter groot en een meter tot anderhalve meter diep. “In het buitenland zijn sinkholes met een diameter van 110 meter en een diepte van 10 meter mogelijk.”

Hoe ontstaan zinkgaten?
Zinkgaten kunnen op grofweg twee manieren ontstaan: doordat de grond wordt weggespoeld en doordat er gesteente oplost. In Nederland hebben we eigenlijk alleen maar te maken met de eerste mogelijkheid.
“Meestal hangt het samen met gesprongen waterleidingen of kapotte rioleringen”, zegt Van Balen. “Het gebeurt met name op zandige gronden, want die spoelen makkelijker weg. Klei plakt meer aan elkaar.”

Meer buien, meer gaten
“Met de huidige klimaatverandering hebben we te maken met hevigere regenbuien, stortbuien”, gaat Van Balen verder. “Dat geeft problemen met het afvoeren van water, dan komen kapotte rioleringen aan het licht.”
Volgens Van Balen is het dan ook niet vreemd dat er juist de laatste tijd regelmatig zinkgaten aan het licht komen. “Dat heeft te maken met de hevige regenval van de afgelopen tijd”, stelt de onderzoeker.

Als je een zinkgat ziet, kun je hem niet zelf zomaar even dichtgooien. “Dan moet je de gemeente bellen, de onderhoudsdienst”, stelt Van Balen. “Zo’n gat moet gerepareerd worden. De waterafvoer moet worden hersteld en het gat afgedekt.”

Ruim een week geleden werd bij Feanwâlden ook een zinkgat gezien
© Ingezonden foto (Dijkstra)

Het is dus niet zo dat een plek waar eerder een zinkgat heeft gezeten, altijd een zwakke plek zal blijven. “Als je zo’n zinkgat repareert, wordt het net zo sterk als het origineel was”, stelt Van Balen gerust.