Monica Ntege Jolo maakt kunst die je niet alleen bekijkt, maar ook kunt voelen

Kunst hoef je niet altijd alleen met je ogen te bekijken. Dat is precies wat kunstenaar Monica Ntege Jolo wil laten zien. Met kralen, schelpen, zand en andere materialen maakt zij kleurrijke werken met reliëf en structuur. Haar kunst is bedoeld om niet alleen te bekijken, maar ook aan te raken en te beleven.

Jolo noemt haar werk ‘aanraakkunst’. Een vorm die volgens haar in Nederland nog relatief onbekend is, maar in haar geboorteland Oeganda onderdeel is van een bestaand ambacht. In haar werken brengt ze invloeden uit Oeganda en Nederland samen.

“Ik hoop dat de afstand tussen kunst en mensen kleiner wordt”, vertelt Jolo. “Omdat je het kunt aanraken, kunnen mensen kunst op een andere manier ervaren.”

Vooral voor mensen die slechtziend of blind zijn, wil ze daarmee een verschil maken. De afgelopen vier jaar heeft Jolo gewerkt aan het idee om mensen die minder goed kunnen zien een grotere plek binnen de kunstwereld te geven. Een tentoonstelling met haar werk voor blinde en slechtziende bezoekers tijdens de Tast Expo DOK5 in Harlingen 2025 was voor haar een belangrijke ervaring.

Van een moeilijke periode naar een nieuwe carrière

De weg naar het kunstenaarschap begon voor Jolo niet vanuit een kunstopleiding. Ze noemt zichzelf autodidact. Haar eerste kunstwerk ontstond in een periode waarin haar leven er heel anders uitzag.

Door omstandigheden raakte ze dakloos. Via Limor kreeg ze opvang. In die donkere periode begon ze vanuit het niets met het maken van kunst.

Tijdens het maken ontdekte ze dat ze haar emoties en angsten een plek kon geven. Het maken van kunst gaf haar rust en uiteindelijk ook vertrouwen. “I got this”, is het gevoel dat zij tijdens het creatieve proces krijgt.

Dat bleef binnen Limor niet onopgemerkt. Jolo ging workshops geven aan andere bewoners, zodat ook zij konden ervaren wat creatief bezig zijn met iemand kan doen.

Voor Jolo heeft kunst daarmee een helende werking gekregen. Die ervaring wil ze anderen gunnen.

“Ik wil mensen een beter gevoel geven wanneer ze veel moeten verwerken.”

Ook haar dankbaarheid voor de mensen die haar in die moeilijke periode hebben geholpen, speelt nog altijd een rol. Van de opbrengst van haar kunstuitleen doneert Jolo 10 procent aan de Voedselbank Leeuwarden.

Kunst die verhalen vertelt

De materialen die Jolo gebruikt, zijn volgens haar niet zomaar gekozen. Met textuur en verschillende materialen kan ze verhalen vertellen.

Zo maakte ze onder meer een roze werk over vrouwelijk leiderschap, geïnspireerd door tradities uit Oeganda.

“Mijn kunst komt voort uit mijn eigen ideeën, ervaringen en fantasie. Daarnaast put ik uit herinterpretaties van kunst die ik bewonder, zoals ‘Last Supper’. Ik werk met invloeden van zowel Pop Art als Afrikaanse kunst, een mix van modern en traditioneel. Daarnaast heb ik veel invloed van Afrikaanse kunstbeelden waarmee ik ben opgegroeid. Dat heeft bepaald welk soort kunst en welke kleuren ik gebruik”, vertelt ze.

In haar werk komen volgens Jolo twee werelden samen: haar geboorteland Oeganda en Nederland. Door die werelden met elkaar te verbinden ontstaan werken waarin verschillende culturen, verhalen en ervaringen elkaar ontmoeten.

Verbinding met Tula

Ook tijdens Tula Dag liet Jolo haar werk zien en sprak ze met wethouder Marcel Visser. Voor haar was dat een manier om via kunst meer mensen te bereiken en te vertellen over haar achtergrond en motivatie.

Tijdens het maken van haar kunst duikt Jolo regelmatig verder de geschiedenis in. Daarbij kijkt ze naar grotere thema’s als vrijheid en onderdrukking.

Voor haar hoeft kunst bovendien niet aan vaste regels te voldoen. “Je kunt kunst op een andere manier maken. Je kunt overal kunst mee maken.”

Die gedachte past bij haar wens om kunst toegankelijker te maken en mensen samen te brengen.

Een eigen atelier in Leeuwarden

Jolo heeft inmiddels nieuwe plannen. Ze wil graag een eigen atelier in Leeuwarden waar mensen haar kunst kunnen bekijken en waar ze workshops kan geven. Dat doet ze nu al voor verschillende groepen, waaronder maatschappelijke organisaties. Een deel daarvan doet ze belangeloos.

Op dit moment werkt ze in een klein atelier vanuit huis. Haar kunst hangt ter expositie aan de Archimedesweg 7 in Leeuwarden. Voor haar workshops huurt ze een ruimte bij Smoel Kunstwerkplaats.

Op 15 december neemt Jolo deel aan het Verbindingsfestival in Utrecht, waar zij haar werk tentoonstelt en een demonstratie geeft. Ook kijkt ze uit naar de opening van haar werk in De Harmonie. Dat zal dan de eerste expositie voor blinden/slechtzienden in Leeuwarden zijn.

Haar ambitie is groter dan alleen haar eigen werk. Jolo wil mensen bereiken die normaal gesproken buiten de kunstwereld vallen. Ze wil kunstexposities en workshops voor blinde en slechtziende mensen organiseren in steden in Nederland en wereldwijd. Ook hoopt ze anderen te inspireren om hetzelfde te doen en zo bij te dragen aan wat zij omschrijft als ‘de evolutie van textuurkunst’.

Kunst die je niet alleen ziet, maar ook kunt voelen.