Kristallnacht herdacht in Leeuwarden: “Het is gruwelijk actueel”
“Na de oorlog klonk wereldwijd tientallen jaren ‘dit nooit weer, nie wieder, never again’. Tot 7 oktober 2023.” Dat zei Alfons van Vliet, dominee in Leeuwarden, donderdagavond bij de herdenking van de Kristallnacht, 85 jaar geleden.
In de nacht van 9 op 10 november 1938 werden massale aanvallen uitgevoerd op Joodse winkels, synagogen en scholen in nazi-Duitsland. Tussen de 50 en 60 mensen waren aanwezig in de Joodse school in de binnenstad van Leeuwarden om dat te herdenken. Het zou eigenlijk bij het Joodse monument, maar vanwege het slechte weer was het verplaatst.
De Kristallnacht werd herdacht, maar er werd ook uitgebreid stilgestaan bij afgelopen 7 oktober, de dag dat 1.400 Joodse mensen werden omgebracht door leden van de terreurbeweging Hamas.
“Gruwelijke pogrom”
“Het is gruwelijk actueel”, zei Van Vliet. “We herdenken 85 jaar geleden, en onze gedachten zijn nu ook weer bij een gruwelijke pogrom van een maand geleden.”
Een van de bezoekers van de herdenking denkt er ook zo over. Ze vond het heel goed en ook heel belangrijk dat alle slachtoffers van toen en nu worden herdacht. Zowel de dominee als de bezoeker kijken ook naar de slachtoffers in Gaza. “We zijn allemaal mensen. Ieder mens is belangrijk.”
Maar volgens Van Vliet is het wel anders dan bij de aanval van Hamas. “We worden elke dag geconfronteerd met de beelden uit Gaza. Dat zijn ook baby’s, kinderen, vaders, moeders, opa’s en oma’s die ongelooflijk veel verdriet hebben over familieleden die omkomen bij bombardementen. Maar daar zit geen haat achter. Niet die diepe, intense haat die we hebben gezien op 7 oktober.”
Geen ruchtbaarheid
Er was van tevoren geen ruchtbaarheid gegeven aan de herdenking vanwege de oorlog tussen Israël en Hamas. Er is veel spanning over de situatie. Zo vertelt de dominee dat hij bij een pro-Palestinademonstratie was en daar veel haat en pijn voelde.
Antisemitisme steekt de kop op en ook de polarisatie over het onderwerp. Van Vliet had nooit gedacht dat het zover zou komen. “Een jaar geleden hadden we gezegd: wij leven in Nederland, een tolerant land.” Maar de werkelijkheid kan hard veranderen.
