Het verhaal achter de foto: van feeststemming naar deceptie

Technisch is het niet de beste foto. Niet helemaal scherp, met tegenlicht en de ogen van CDA-onderhandelaar Aebe Aalberts zijn ook niet te zien. Maar inhoudelijk is het een geweldige foto. De politici op de foto zijn opgetogen over het feit dat ze net een coalitieakkoord hebben getekend en dat ze eruit zijn na 2,5 maand van lastig onderhandelen.

DOOR ONNO FALKENA

Op de foto staan, van links naar rechts Friso Douwstra (CDA), Matthijs de Vries (CU), Eke Folkerts (BBB), Femke Wiersma (BBB), Abel Kooistra (BBB), Margreet Jonker (ChristenUnie), Edou Hamstra (PvdA), formateur Oebele Brouwer en daar weer achter, van links naar rechts Jelle Zoetendal (PvdA), Aebe Aalberts (CDA) en Klaas Zwart (PvdA).

De foto is gemaakt in de loft, de hoogste vergaderruimte op de achtste verdieping van het provinciehuis, met, voor wie er oog voor heeft, een mooi uitzicht over de stad Leeuwarden. Friso Douwstra zal meteen na de foto het gezelschap getrakteerd hebben op een glas wijn, want dat hebben ze wel verdiend, vindt hij.

Coalitie ‘voelt niet goed’
De volgende ochtend is de kater groot. Op een vroege extra fractievergadering besluit de PvdA-fractie unaniem om de stekker uit het akkoord te trekken. De coalitie ‘voelt niet goed’ voor PvdA-onderhandelaars Edou Hamstra en Klaas Zwart. Zij hebben het gevoel ’teveel alleen’ te staan als het gaat om de strijd voor cultuur en natuurontwikkeling.

In de nieuwe coalitie zal het vaak 3-1 worden, één linkse partij tegen een conservatief motorblok van BBB, CDA en ChristenUnie. Moet de PvdA wel verantwoordelijkheid willen dragen voor bezuinigingen op cultuur en natuur? Hamstra belt met formateur Brouwer over het besluit. Brouwer is dan op de fiets onderweg naar zijn werk als burgemeester van Achtkarspelen.
Op de Skieppedrifte tussen Eastermar en Drogeham zet hij zijn fiets aan de kant als Edou belt. “Dat was maar goed ook, want anders was ik met de fiets omgekukeld, zo overdonderd was ik”, vertelt Brouwer later op de dag.

“Zo ga je toch niet met mensen om?”
“We hadden een team gebouwd en we hadden een akkoord! Zo ga je toch niet met mensen om?” Brouwer neemt ook meteen het besluit om zich terug te trekken als formateur. “Zoiets raakt je wel. Ik voelde hoe de energie uit me wegtrok. Ik ben diep teleurgesteld, dat mag je wel weten.”
Op de feestfoto van de maandagavond staan drie lachende sociaaldemocraten. Fractievoorzitter Edou Hamstra staat knus tussen Margreet Jonker van de ChristenUnie en formateur Oebele Brouwer. Beoogde PvdA-gedeputeerde Jelle Zoetendal steekt zelfs twee duimen omhoog, zo blij is hij dan nog. Het is en blijft bijzonder dat de Partij van de Arbeid de volgende ochtend vroeg, na een korte nacht, besluit om toch niet mee te doen aan de formatie.

Onverwacht
BBB, CDA en ChristenUnie zagen dit niet aankomen en komen met harde verwijten in de richting van de Partij van de Arbeid. “Na 2,5 maand van onderhandelen zegt Edou met een appje de samenwerking op”, vertelt Abel Kooistra van de BBB. “We hebben echt geïnvesteerd in de onderlinge band en dan is zo’n besluit een klap.”
Vanwege de kater lijkt het Friso Douwstra van het CDA beter om de feestfoto van maandagavond niet verder te verspreiden. Deze foto, die door een gunstige wind op de redactie terechtkwam, komt dus niet uit het CDA-kamp. “Maar ik snap ook dat de foto voor jullie wel nieuwswaarde heeft. En ik kan niet voorkomen dat een ander de foto wel doorstuurt.”