Friese pepernoten mogen niet meer verkocht worden om gevaar voor gezondheid

Liefhebbers van de echte Friese pepernoten moeten naar ander Sinterklaaslekkers grijpen dit jaar. De pepernoten mogen niet meer verkocht worden. Dat komt door strengere regelgeving van de Europese Commissie.

Het heeft alles te maken met een stofje dat vrijkomt bij het bakken van de pepernoten: acrylamide. Uit onderzoek blijkt dat deze stof kanker kan veroorzaken.
Volgens Europese regelgeving ligt het gehalte aan acrylamide bij de Friese pepernoten boven de norm.

Wat is acrylamide?
Acrylamide is een stof die kan ontstaan als zetmeelrijke producten worden verhit boven de 120°C, zoals bij frituren, roosteren en bakken. Bij het koken van eten ontstaat geen acrylamide.
Het komt niet alleen voor in Friese pepernoten, maar bijvoorbeeld ook in patat, chips, koffie, koek, (geroosterd) brood, koekjes en crackers. Bij Friese pepernoten is het percentage echter te hoog bevonden.
De Europese autoriteit voor voedselveiligheid EFSA concludeert uit onderzoek dat de inname van acrylamide via voedsel het risico op het ontwikkelen van kanker kan verhogen, al zijn proeven op mensen beperkt en niet helemaal sluitend.

Duidelijkheid over de regels
Het speelde vorig jaar eigenlijk al, vertelt Nadine Modderman van pepernotenproducent Modderman BV in Rotsterhaule. “Maar medio dit jaar kwam er duidelijkheid over de regels.”
De maximumlimieten zijn omlaag gegaan. “En de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, red.) handhaaft daar ook op. Ze komen elk jaar bij ons langs om monsters te nemen.”

Friese pepernoten (links) en kruidnoten (rechts) van Modderman
© Modderman BV

Productie pepernoten stopgezet
Modderman heeft de productie van Friese pepernoten stopgezet en richt zich nu vooral op het maken van kruidnoten. Het bedrijf is de enige grote producent van Friese pepernoten. Dat betekent dat ze dit jaar bijna niet in de winkels liggen.
Dat er in de pepernoten te veel acrylamide zit en in kruidnoten niet, komt mogelijk door het bakproces. Maar het zou ook aan de ingrediënten kunnen liggen.

Duur en arbeidsintensief
Aanpassingen doen, is moeilijk en kostbaar voor het bedrijf. Friese pepernoten zijn vrij duur en arbeidsintensief om te produceren. “Het is daarom lastig om een eerlijke prijs te krijgen bij de retail in Nederland, en dus de grote inkoopketens.”
Bovendien is de afzetmarkt klein, want het is vooral een regionaal product. “Het leeft hier erg, maar beneden de rivieren niet”, vertelt Modderman. “En wij moeten het hebben van massaproductie. Ook moet het voor een appel en een ei in de winkel. Wil en kun je dat?”

Hoe verder
Het bedrijf denkt na over hoe het nu verder moet. “We maken al decennialang Friese pepernoten. Moeten we dan nu ons recept aanpassen? De grondstoffen of de bakwijze? Je weet het niet.” Ze willen het liefst de kenmerken van de originele pepernoot behouden.

Omdat de Friese pepernoot maar een klein deel van de totale productie is, heeft het geen grote gevolgen voor de fabriek. Toch willen ze de productie snel weer oppakken. “Als je het niet hoeft te maken, verlies je ook niets. Het is geen nekslag voor ons, maar we vinden het wel jammer.”
“We moeten eerst proeven doen met de receptuur en de instellingen van de oven. Het Sinterklaasseizoen is nu voorbij voor ons, maar we hopen wel stappen te nemen om volgend jaar weer Friese pepernoten te maken.”