Friese jeugd gebruikt nog minder vaak voorbehoedsmiddelen dan de rest van Nederland

Friese jongeren gebruiken nog minder vaak anticonceptie dan het landelijke gemiddelde: 25 procent van de Friese vrouwen gebruikt geen anticonceptie bij vaginale seks. Landelijk gaat het om 20 procent.

De grootste reden dat jongeren geen anticonceptie willen gebruiken, is dat ze geen hormonen willen slikken. Van de jonge vrouwen die vaginale seks hebben gehad, gebruikt 64 procent een vorm van zogenoemde ‘hormonale anticonceptie’. Dan gaat het om de pil, prikpil, hormoonspiraaltje of een anticonceptiestaafje. In 2017 lag dat percentage nog op 71 procent.
Niet alleen de pil is minder populair, ook condooms worden veel minder vaak gebruikt. “Maar er zijn zo ontzettend veel mogelijkheden van anticonceptie”, zegt Marianna Chirandjilal. Zij is sociaal verpleegkundige seksuele gezondheid bij GGD Fryslân.
“Zo is de ene pil de andere niet. En er zijn naast de pil ook nog veel andere anticonceptiemiddelen”, vertelt Chirandjilal. Ze dringt er bij jongeren op aan om GGD Fryslân of de jeugdverpleegkundige op school aan te spreken. “Zij kunnen meedenken over welke anticonceptie het beste bij hun persoonlijke situatie past.”

Minder soa’s vastgesteld: zoeken naar verklaringen
Ook al worden condooms veel minder vaak gebruikt, het aantal soa-diagnoses neemt niet toe. “Een opvallende bevinding”, zeggen ze bij de GGD. Mogelijk duurt het even voordat het ‘risicovolle’ gedrag terug te zien is in de cijfers. Maar het kan ook komen doordat veel jongeren zichzelf niet laten testen als ze geen klachten hebben.
Meer dan de helft van Friese jongeren heeft ooit te maken gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dat kan gaan over ongewenste aanbevelingen, kussen als iemand dat niet wil, aanranding of seksueel gekleurde appjes sturen of ontvangen. 18 procent heeft seks gehad zonder dat ze dat wilde, 16 procent heeft seksueel geweld meegemaakt.

Grensoverschrijdend gedrag
Die percentages liggen hoger dan bij eerdere onderzoeken. Het kan volgens de GGD inderdaad zo zijn dat grensoverschrijdend gedrag vaker voorkomt, maar het kan ook zo zijn dat meer jongeren realiseren dat ze te maken hebben gehad met zulk gedrag en dat ze dat daarom ook aangeven in de vragenlijst.
De extra realisatie kan komen doordat er meer aandacht is voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, bijvoorbeeld toen de schandalen bij The Voice of Holland naar buiten kwamen.
Chirandjilal dringt er bij jongeren op aan om goed te communiceren met elkaar. “Het is heel belangrijk dat jongeren leren om grenzen aan te geven en die van hun partner aan te voelen, zodat ze niet over hun seksuele grens heen gaan. Het is ook goed om altijd aan de ander te vragen: ‘is dit oké?’ Praat erover!”

Meer acceptatie homoseksualiteit
Uit het onderzoek blijkt ook dat Friese jongeren toleranter zijn geworden wat homoseksualiteit betreft. Toch keurt nog altijd 21 procent van de Friese jongens het af als twee jongens met elkaar kussen op straat. Bij meisjes ligt dat percentages op 6 procent. Die verhoudingen zijn vergelijkbaar met de landelijke cijfers.
De cijfers komen uit het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ 2023 van Rutgers, Soa Aids Nederland en GGD Fryslân. Ruim 900 Friese jongeren deden aan het onderzoek mee.