Drugscriminelen verleggen werkveld naar Noord-Nederland: “Gevaren nemen toe”

In Fryslân zijn het afgelopen jaar zes synthetische drugslaboratoria opgerold. Dat is een verdubbeling in vergelijking met 2021. De politie constateert dat het gaat om een uitbreiding van de activiteiten van criminelen uit andere delen van het land.

DOOR HAYO BOOTSMA

Dat blijkt uit het Nationaal Overzicht Drugslocaties 2022 dat de politie heeft gepubliceerd. Het aantal productielocaties van synthetische drugs dat afgelopen jaar door de politie werd opgerold, ligt 20 procent hoger dan in de jaren ervoor.
Vorig jaar werd de drugshandel een slag toegebracht na het ontcijferen van cryptocommunicatie tussen verscheidene criminele netwerken. Maar de markt is de laatste tijd weer aangetrokken en de productie is weer opgevoerd.

Criminele organisaties verleggen hun werkveld nu naar Noord-Nederland. Hoofd recherche Sylvia te Wierik van de politie Noord-Nederland zegt dat ook: “We zien dat verdachten uit de rest van het land naar hier komen. Met hulp van het kraken van de cryptocommunicatie hebben we veel meer zicht gekregen op waar ze zitten.”

Het heeft ertoe geleid dat sleutelfiguren zijn opgepakt. Dat zorgt ook voor problemen, want de mensen die nu op de drugslabs zitten, weten er minder van. Te Wierik: “De productie wordt dan steeds moeilijker. De risico’s en gevaren nemen dan toe.”
Ze noemt als voorbeeld de ontploffingen in Haule en een brand in Drachtstercompagnie: “Daar zie je hoe gevaarlijk het is. In Haule kwam een man om het leven en raakte iemand anders zwaargewond.”

Aantal tips verminderd
Het aantal tips is het afgelopen jaar verminderd. Te Wierik denkt dat het onder andere te maken heeft met het einde van de coronapandemie. Mensen werken minder thuis en zien dus ook minder. “Maar de tips zijn onmisbaar. Zeker als het gaat om dit soort gevaarlijke labs. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om auto’s die ergens staan en daar niet thuishoren.”

Maar ook geur kan een aanwijzing zijn, zegt forensisch coördinator Sonja van de politie, die vanwege veiligheid alleen met haar voornaam genoemd mag worden. “Een indicator is een chemische lucht. Sommige mensen vinden het naar anijs ruiken. Ikzelf vind het wat zoeter van geur. Soms zetten de criminelen ook wel een pannetje met zeepsop op het vuur om de geur te maskeren.”

Heel gevaarlijk
Voor haar werk is Sonja betrokken bij onderzoek in de productielaboratoria. “In de chemische industrie is alles gebonden aan strenge regels. Op die locaties is het een grote bende. Het stinkt en overal staan bijtende stoffen.”
De regels voor het omgaan met chemische stoffen worden daarbij niet gehanteerd, zegt ze. “Het is daar echt heel gevaarlijk.” Met haar werk probeert ze sporen veilig te stellen. “We zoeken naar persoonsgebonden sporen om zo mogelijke betrokken personen te achterhalen. Ieder mens laat veel sporen achter. Denk aan vingerafdrukken of huidschilfers.”

Minder hennepkwekerijen opgerold
Omdat de prioriteit van de politie nu bij de opsporing van productielocaties van synthetische drugs ligt, worden er minder hennepplantages opgerold. In 2022 waren dat er 131 in Noord-Nederland, een jaar eerder 184. Te Wierik: “De burgemeesters en de officieren van justitie, het bevoegd gezag, hebben daartoe besloten. Juist vanwege het gevaar in de wijken en van de criminelen zelf.”

Toch wordt er meteen ingegrepen als er klachten zijn van omwonenden. “Dat kan gaan om wateroverlast of van het aftappen van stroom. Dan grijpen we direct in”, zegt Te Wierik.

In Fryslân ontdekten de politie en netbeheerder Liander vorig jaar 36 hennepkwekerijen. In Leeuwarden waren dat er 16. Daarmee staat Leeuwarden op plek 4 van plaatsen in Nederland met de meest opgerolde wietkwekerijen in 2022.