De bevrijding van Leeuwarden: 15 april 1945

De bevrijding van Fryslân begon op 12 april 1945, op 15 april was Leeuwarden aan de beurt.

“Zondagmorgen. Is Leeuwarden nu een Duitse stad of is het een Canadeesche stad?” vraagt de Leeuwarder ondernemer Goffe Miedema zich af in zijn dagboek: “(…) Hier en daar loopt een agent met een geweer in de hand, een paar mensen van de ondergrondse met handgranaten en machinepistolen, allemaal de rood wit blauwe banden om de arm, want Leeuwarden is bevrijd”, gaat hij verder.

Het zal nog tot zeker 12 uur duren, voor de eerste Royal Canadian Dragoons uit Dokkum vandaan over de Groningerstraatweg de stad in rijden. Leeuwarden, de hoofdstad van Fryslân is dan echt bevrijd, en de Leeuwarders zijn niet meer te houden.

De Canadezen rijden via de Groningerstraatweg Leeuwarden binnen – Foto: P. Stallinga (Historisch Centrum Leeuwarden)

‘De Friezen hebben zichzelf bevrijd’
Ook Keimpe Sikkema gaat de deur uit: “Vlaggen vliegen uit de ramen en de mensen uit de huizen, nood-alarm of geen noodalarm. Wij zaten juist aan tafel, toen het bericht door de stad vloog en het gejuich aankondigde, dat ze in de binnenstad waren. In a hurry hebben we ons met zoveel zorg en moeite samengestelde middageten naar binnengewerkt en zijn naar de Groningerstraatweg gehold.”

De stad komt er naar omstandigheden goed vanaf. Bruggen, de elektriciteitscentrale, de gasfabriek, de waterleiding en de telefooncentrale zijn nog allemaal intact. Dat zou mede te danken zijn aan de BS (Binnenlandese Strijdkrachten) die de springladingen die de Duitsers wel hebben aangebracht, saboteren. Ook heeft de BS al controle over de stad nog voor de Canadezen binnenkomen. Een Canadese bevelhebber zou dan ook gezegd hebben dat de Friezen eigenlijk zichzelf hebben bevrijd.

Met hulp van de inwoners van Akkrum en Jirnsum wordt brug van Oude Schouw weer gemaakt
Foto: Y. Damsma via Stifting Akkrum Ald en Nij

Grou bevrijd
Vanuit Akkrum willen de Canadezen ook naar Leeuwarden, maar bij Oude Schouw stuiten ze op een probleem. De brug is vernield, en dus kunnen ze het Prinses Margrietkanaal niet oversteken. De Roomse Kerk van Jirnsum komt net uit, schrijft Yge Damsma in 2005, als iemand roept: “De Kanadezen binne op ‘e Skou.” Ze gaan er snel heen en zien dat BS’ers uit Akkrum al met balken en planken aan de gang zijn. Inwoners van Akkrum en Jirnsum steken ook de handen uit de mouwen en zo wordt een noodbrug gebouwd.

Een ploegje Canadezen probeert intussen via de Leppedyk in Jirnsum te komen, maar ook de Sylsbrêge is opgeblazen. Een paar soldaten klimmen over het puin naar het dorp en delen sigaretten, chocolade en zuurtjes uit. Ze rijden naar Grou om dat dorp te bevrijden en de Grousters zorgen ervoor dat de Canadezen en hun vijf brencarriers met ponten worden overgezet naar Wergea. Daarvandaan rijden ze meteen door naar Leeuwarden.

Bron: https://tinyurl.com/3fb7a3kk