Waarom er nog geen onderzoek komt naar het effect van vliegbasis Leeuwarden op gezondheid

Het is een lang gekoesterde wens van omwonenden van de vliegbasis Leeuwarden: een goed onderzoek naar het effect van de vliegbasis op de volksgezondheid. Dat komt er, maar de vraag is: hoe en wanneer? Daar praat de commissie geluidshinder van de vliegbasis maandag over.

DOOR HAYO BOOTSMA

Het verzoek voor een onderzoek ligt er al sinds 2021. Toen stemde de gemeenteraad van Leeuwarden voor een motie om te kijken wat de effecten zijn op de omwonenden. Omdat er relatief weinig mensen om de basis heen wonen, is het voor de GGD Fryslân lastig om goede uitspraken te kunnen doen.

Het alternatief, een ‘belevingsonderzoek’, zou wel kunnen, maar daar willen de provincie en gemeente Waadhoeke niet in meegaan.

Samenwerking met Venray en Maashorst
Er is gezocht naar een alternatief. Dat is nu gevonden in een samenwerking met de gemeenten Venray en Maashorst. Daar liggen de vliegbasissen De Peel en Volkel. De drie plekken bij elkaar opgeteld bieden de mogelijkheid om veel meer omwonenden te onderzoeken. De GGD’s hebben echter ook hier aangedrongen op een belevingsonderzoek, omdat dat sneller klaar is.

De eerdere staatssecretaris van Defensie, Christophe van der Maat, heeft eerder al aangegeven positief te staan tegenover een onderzoek.

In 2017 is er een onderzoek geweest naar het aantal kankergevallen rondom de vliegbasis. De uitkomst was toen dat er net wat meer kankergevallen waren dan in de rest van Nederland. De sterfte daaraan was lager dan verwacht. Er kon niet één enkele oorzaak worden aangetoond, staat in het rapport van de GGD Fryslân van destijds.

© Defensie

Belevingsonderzoek
De drie gemeenten houden vast aan een breed gezondheidsonderzoek. Het RIVM adviseert om dan wel eerst een theoretisch onderzoek te doen. De GGD’s hebben dat uitgewerkt. Ze komen nu met twee opties.

De ene is dat er een theoretische berekening wordt gemaakt van de effecten van geluidshinder en luchtvervuiling. Aan de hand van die uitkomsten kunnen uitspraken worden gedaan over mogelijke gezondheidsrisico ‘s.

In de andere optie blijft de GGD bij het belevingsonderzoek. Dit geeft volgens de gezondheidsdienst een inzicht in hoe mogelijke hinder kan worden voorkomen. Nog belangrijker is dat deze manier een beeld geeft van hoe de overlast wordt beleefd.

Luchtkwaliteit
In de tussentijd wacht de commissie geluidshinder van de basis nog op de uitkomsten van een TNO-onderzoek. TNO heeft de afgelopen tijd onderzoek gedaan naar de luchtkwaliteit in de omgeving van de vliegbasis. De uitslag daarvan kan mogelijk worden gebruikt voor het opzetten van een gericht gezondheidsonderzoek.

Maandag geeft de commissie een advies over welke richting het onderzoek uit moet.