“Complete chaos” door elektrisch verkeer op fietspad: steeds meer ongelukken

Elektrische vervoersmiddelen zijn niet aan te slepen. Dat zorgt ervoor dat er op het fietspad steeds sneller gereden wordt, en daardoor ontstaan er ook zorgen over ongelukken, zoals eerder met de ‘Stint’.

DOOR CASPAR SLOTBOOM

Ga maar eens een uurtje op een druk kruispunt staan. Bij het spoor aan het einde van de Schrans in Leeuwarden bijvoorbeeld: elektrische fietsen, speedpedelecs, fatbikes en brommobielen vliegen om de fietsers heen. Nog even door rood razen of snel over het spoor als de lichten al aan gaan. Je kijkt je de ogen uit.

Traumachirurg Jeroen Pools van het MCL maakt zich zorgen als hij de beelden ziet van deze locatie: “Het is een complete chaos. En dat op een plek waar gewoon stoplichten en haaientanden zijn. Wat mij opvalt zijn de grote snelheidsverschillen: dat mensen er vol in gaan en op het laatste moment pas afremmen.”

Wat zie je allemaal op het fietspad?
© Omrop Fryslân, Casper Slotboom

Ongelukken
Natuurlijk, het grootste deel van de mensen houdt zich aan de regels en let goed op. Toch is het volgens Veilig Verkeer Nederland (VVN) duidelijk dat de kans op ernstige ongelukken toeneemt.

“We zitten midden in de evolutie van de lichte voertuigen”, zegt woordvoerder Rob Stomphorst, “De plaats op de weg is niet duidelijk, de vereisten van voertuigen zijn niet helder.”

In Nederland zijn zo’n 6,2 miljoen elektrische lichte vervoersmiddelen. Dat blijkt uit de e-bikemonitor van onderzoeksbureau Multiscope. 5,5 miljoen daarvan zijn e-bikes.

Wat opvalt in het onderzoek is de groei van LEV’s (Licht Electrische Voertuigen). In 2022 is de omzet daarvan met 96% vergroot, ten opzichte van 2021. Bij e-scooters en e-bikes ligt de groei rond de 25%.

Dat er wat moet gebeuren aan het groeiende scala van elektrische fietsen en skateboards en dergelijke, blijkt uit de cijfers.

In het Nederlandse verkeer zijn het afgelopen jaar 150 mensen meer om het leven gekomen dan in het jaar daarvoor. Het aantal gewonden en het aantal ongelukken is ook gestegen. Het aantal fietsongelukken is in de laatste tien jaar met 40 procent toegenomen.

Rob Stomphorst van Veilig Verkeer Nederland
© Omrop Fryslân, Casper Slotboom

“Je hoort ze niet aankomen”
Volgens VVN zijn elektrische vervoersmiddelen een oorzaak van het toenemende aantal ongelukken. “Er zijn nou eenmaal meer en snellere voertuigen. Je hoort ze ook bijna niet aankomen”, zegt Stomphorst.

In het MCL ziet Pools het bewijs van de statistieken. “Dat zien we dus hier in het MCL ook. Ik kan elk moment van de dag kijken op de eerste hulp, maar er ligt altijd wel iemand na een fietsongeval.”

In Den Haag wordt nu gesproken over nieuwe wetgeving, maar volgens Stomphorst is dat geen totaaloplossing voor alle problemen.

“Het is haast niet te controleren, want er komen snel weer nieuwe vervoersmiddelen. Sinds de helmplicht voor de snorfiets, zien we bijvoorbeeld meer opgevoerde fatbikes. Want daar hoef je geen helm bij op.”

Helm op
Poos en het MCL zetten zich al jarenlang stevig in voor helmgebruik op de fiets. “We zien bij elektrische fietsers dat ze makkelijker een ongeluk krijgen door harder te gaan. Dat gebeurt met name bij ouderen. Een helm beschermt heel goed tegen hersenletsel.”

“1 op de 4 mensen die voor dit soort ongelukken op de eerste hulp komen, heeft hersenletsel. Dat kan je beperken of verminderen door een helm te dragen.”

Jeroen Poos, traumachirurg in het MCL
© Omrop Fryslân

De politie van Noord-Nederland kan moeilijk zeggen of de zorgen over elektrisch vervoer groter worden. “De politie registreert bij een ongeval met een fiets, niet of een fiets elektrisch is”, meldt een woordvoerder. De politie probeert ook te handhaven op bijvoorbeeld illegale steps en de helmplicht. “Maar dat hangt ook van het beleid per gemeente af.”

De nieuwe Stint?
Is er dan ook een risico op een nieuw ongeluk, zoals dat met de Stint? Op 20 september 2018 kwam er zo’n elektrische bolderkar op het spoor terecht bij Oss. Die werd aangereden door een trein. Vier kinderen kwamen daarbij om het leven, de begeleider en een ander kind raakten zwaargewond. Twee bedrijven die de Stint verkopen en produceren, worden vervolgd door het OM.

Stints in 2018
© Omrop Fryslân, René Koster

VVN sluit het niet uit. “Het gebeurt vaker dat voertuigen op een gevaarlijke manier het spoor over gaan”, zegt Stomphorst.

“Bij deze stint werd vooral gekeken naar de nieuwheid van het voertuig. Waar ligt dan de schuldvraag? Was het een technische of een menselijke fout? Dat weten we nog steeds niet.”

Daarnaast zijn mensen de remmen van een fiets gewend, zegt Stomphorst. Maar als je net zo hard in de remmen knijpt op een e-bike, vlieg je over je stuur heen. “En dan klap je zo ergens tegenop of kom je ergens onder.”

‘Menselijk falen’
Volgens VVN blijft de mens in verkeerssituaties de zwakste schakel. “90 tot 95% van de ongelukken ontstaat door menselijk falen”, zegt Stomphorst.

“Denk aan te hard rijden, remmen, het gebruik van verdovende middelen en afleiding door bijvoorbeeld de smartphone. De verantwoordelijkheid van de weggebruiker is dus heel hard nodig. Denk daarbij ook aan de opvoeders. Hoe gaat je kind ermee om?”

Poos voegt toe: “We moeten helmgebruik stimuleren, zodat mensen minder kans hebben op hersenletsel. Dan is er het logistieke vraagstuk, moeten de fietspaden misschien breder?”

“Daarnaast heb je de regelgeving. Moeten we misschien de auto’s langzamer laten rijden? Dan kunnen er meer elektrische voertuigen op de rijbaan. Dan wordt het veiliger en rustiger op het fietspad.”

Maar de simpelste oplossing blijft voorlopig gewoon je gedragen, zegt Poos. “Bij een druk punt moet je van tevoren afremmen, zodat je niet op elkaar botst. Het is heel makkelijk, maar nu moeten we het nog doen.”