Naar de stembus: dit is wat je moet weten over de Provinciale Staten

Fryslân kiest woensdag de 43 Statenleden die de komende vier jaar besluiten zullen nemen over hoe onze provincie eruitziet. Maar wat doen die Statenleden nu eigenlijk? Waar gaan ze over? En waar kun je gaan stemmen? Dat weet je na het lezen van dit artikel.

Alle Friezen van 18 jaar en ouder mogen eens in de vier jaar stemmen op de kandidaten die zich verkiesbaar hebben gesteld. De partijen verdelen op basis van die stemmen de 43 zetels.

Twee weken na de verkiezingen worden de nieuwe Statenleden geïnstalleerd. Maar direct na de verkiezingen gaan fracties al met elkaar in gesprek om een meerderheid van minstens 22 zetels te vormen en afspraken te maken voor de komende vier jaar.

Die afspraken worden vastgelegd in een coalitieakkoord. De afgelopen vier jaar bestond de coalitie uit CDA, PvdA, VVD en FNP. Die fracties hebben samen 22 van de 43 zetels, een minieme meerderheid dus.

De leden van Provinciale Staten kiezen ook het college van Gedeputeerde Staten. De mensen in dat college – de gedeputeerden – komen meestal van de coalitiepartijen. Het college van Gedeputeerde Staten bestaat momenteel uit Sietske Poepjes (CDA), Friso Douwstra (CDA), Douwe Hoogland (PvdA), Avine Fokkens (VVD) en Klaas Fokkinga (FNP).

Statenlid zijn, is geen fulltime baan. De politici zijn er zo’n 20 uur per week aan kwijt. Daarvoor krijgen ze een vergoeding van 1.895 euro per maand. De gedeputeerden zijn wel fulltime bezig met hun functie. Daarom heet het college van Gedeputeerde Staten ook wel het dagelijks bestuur.

Woensdag vergaderdag
De gedeputeerden zijn te vergelijken met de ministers en staatssecretarissen in Den Haag, of wethouders in gemeenten. Aan het hoofd staat de commissaris van de Koning. In Fryslân is dat sinds 2017 Arno Brok.

De 43 leden van Provinciale Staten komen een keer per maand op een woensdag tezamen voor een plenaire vergadering in de statenzaal van het provinciehuis. Daar bespreken ze de belangrijkste onderwerpen waar de provincie over gaat.

In de andere weken zijn er ook vergaderingen op woensdag, die gaan vaak over specifieke onderwerpen waar specialisten van de partijen zich mee bezighouden. Die commissievergaderingen gingen de afgelopen weken over onder andere Holwert oan See, Wynpark Fryslân en de Friese taal.

Dorpshuizen
Dat zijn slechts een paar van de onderwerpen die de provincie betreffen. In de Staten wordt ook bepaald hoe Fryslân eruit moet zien. Waar komen nieuwe woningen? Waar moeten eventueel windmolens of zonneparken verrijzen? Waar en hoe vaak moeten bussen rijden? Waar gaan we nieuwe fietspaden aanleggen?