Een boekenbon voor €25, maar is dat wel de oplossing?

Binnenkort krijgen jongeren een boekenbon van €25 om lezen te stimuleren. Maar uit een enquête onder jongeren en een interview met boekhandelaar Ronnie Terpstra blijkt dat de prijs van boeken waarschijnlijk niet de grootste drempel is. Vooral motivatie, vrije keuze en de invloed van ouders en school lijken een belangrijke rol te spelen in het leesgedrag van jongeren.

Merken jullie dat bassischool kinderen tegenwoordig minder interesse hebben in lezen? 

”Kinderen vinden het heerlijk om te verdwijnen in boeken,” Zegt Ronnie Terpstra, volgens hem veranderd dat wanneer de smartphone komt. ”Dat is dé magneet qua tijd, qua aandacht, qua andere dingen. En dat gaat dan wel ten koste van het lezen.”  

Toch is de interesse in lezen volgens Terpstra zeker niet verdwenen. Vooral de manier waarop iets wordt aangeboden, maakt verschil. Een inspirerende leraar kan bijvoorbeeld de interesse van een leerling voor een bepaald onderwerp aanwakkeren.  

Terpstra blijft dan ook overtuigd van de waarde van boeken: ”Ik geloof heilig in de kracht van het boek.” 

 Wat is uw advies voor ouders van kinderen die niet lezen? 

”Zien is doen, als ouders zelf alleen maar op hun telefoon zitten en vertellen aan hun kind dat ze boeken moeten gaan lezen, wat verwacht je dan wat de kinderen gaan doen?” Zegt Terpstra. Zelf heeft hij zijn kinderen tot hun twaalfde voorgelezen.

Volgens Terpstra gaat het om het creëren van een bepaald moment, en dat hoeft helemaal niet duur te zijn. ”Je hebt bibliotheken en tweedehandszaken. Je kan voor een appel en een ei aan boeken komen en urenlang in een andere wereld verdwalen. Nou, wat wil je nog meer?”. 

 Ligt het probleem bij de prijs van het boek of bij de interesse van kinderen in lezen?  

“Alles wat geld kost, kan een drempel zijn. Maar je hebt ook de bibliotheek, waarbij je tot je achttiende gratis lid kunt worden,” zegt Ronnie Terpstra. Als je echt interesse hebt in boeken, zijn er tegenwoordig meerdere gratis mogelijkheden. Veel scholen hebben bijvoorbeeld een schoolbibliotheek, waar je ook gratis boeken kunt lenen. Ook zijn er online bibliotheken waar je via sommige websites gratis e-books kunt lezen. Dit zijn maar een paar voorbeelden. Als je goed zoekt, kun je gemakkelijk aan een boek komen zonder extra kosten. 

 De invloed van ouders en school 

Uit onderzoek blijkt dat jongeren van 10 tot en met 18 jaar niet snel uit zichzelf een boek zouden oppakken. Ook uit de resultaten van onze enquête blijkt dat sommige jongeren lezen leuk vinden, maar dat de meerderheid vooral leest omdat het vanuit school of door hun ouders wordt verplicht. Dit zorgt ervoor dat lezen voor veel jongeren minder aantrekkelijk wordt. 

Daarnaast blijkt dat verplicht lezen de motivatie en interesse kan verminderen. Jongeren lijken meer plezier te beleven aan lezen wanneer ze zelf kunnen bepalen wat ze lezen en wanneer ze daar behoefte aan hebben. 

We vroegen de leerlingen ook of hun ouders veel lezen. De meerderheid gaf aan dat dit inderdaad het geval is. Hieruit valt op te maken dat het probleem waarschijnlijk niet zozeer bij de prijs van boeken ligt, maar eerder bij de manier waarop jongeren worden aangemoedigd om te lezen. 

In plaats van een kind een boek op te leggen, kan het helpen om het kind zelf een boek te laten kiezen dat aansluit bij zijn of haar interesses. Ouders en leraren kunnen het lezen vervolgens stimuleren door samen een moment te creëren om te lezen, bijvoorbeeld door samen een boek door te nemen. Ook kan het helpen om jongeren zelf te laten bepalen wanneer ze willen lezen, zodat lezen minder als een verplichting en meer als een eigen keuze voelt.