Steeds meer jongeren lopen een soa op: hoe komt dat?

Een soa, wat nu? Chlamydia, gonorroe of iets anders? Het aantal soa-besmettingen onder jongeren tussen de 16 en 29 jaar neemt toe. Dit blijkt uit een recent artikel van de NOS, waarin wordt beschreven dat infecties zoals gonorroe en syfilis steeds vaker voorkomen. Naar aanleiding van deze ontwikkeling stelden VVD-Kamerleden in juni 2026 vragen aan de minister van Volksgezondheid over de stijging van soa-besmettingen en de mogelijke invloed van online desinformatie op seksuele gezondheid. Zo vroegen zij: “Deelt u de zorg dat jongeren steeds vaker worden blootgesteld aan online desinformatie over hormonale anticonceptie, condoomgebruik, vaccinaties en vruchtbaarheid?”

Tegelijkertijd blijkt dat veel jongeren moeite hebben met het vinden van betrouwbare informatie over seksualiteit, anticonceptie en soa-preventie. Betrouwbare informatiebronnen, zoals de GGD, het RIVM, Sense en Soa Aids Nederland, worden steeds minder geraadpleegd, terwijl sociale media en andere online platforms juist aan populariteit winnen als informatiebron. Hierdoor bestaat het risico dat jongeren in aanraking komen met onjuiste of misleidende informatie over seksuele gezondheid. Op sociale media wordt bovendien regelmatig luchtig of humoristisch over soa’s gesproken. Sommige soa’s krijgen zelfs bijnamen. Zo wordt chlamydia door jongeren soms aangeduid als “Ghlam”. Hoewel dergelijke grappen kunnen bijdragen aan het bespreekbaar maken van seksuele gezondheid, bestaat ook het risico dat de ernst van een soa wordt onderschat.

Soa-test

Voor jongeren die vragen hebben over seksualiteit of zich willen laten testen op een soa, zijn er verschillende mogelijkheden. In Leeuwarden kunnen zij onder andere terecht bij de huisarts of de GGD. De GGD biedt soa-testen, advies over veilig vrijen, seksuele voorlichting en ondersteuning bij partnerwaarschuwing. Jongeren onder de 25 jaar die tot een risicogroep behoren, kunnen vaak kosteloos gebruikmaken van de soa-zorg van de GGD.

One-night stand

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat jongeren een verhoogd risico lopen op het oplopen van een soa. Zo had 12,3 procent van de 16- tot 24-jarigen in het afgelopen jaar onbeschermde seks met een losse partner, wat de kans op een soa aanzienlijk vergroot. Dit blijkt uit de Kerncijfers Leefstijlmonitor Seksuele Gezondheid 2024 van Rutgers. Iemand op een avond ontmoeten en vervolgens samen in bed belanden: een one-night stand komt onder jongeren regelmatig voor. Opvallend is dat veilig vrijen daarbij niet altijd vanzelfsprekend is. Uit het onderzoek Seks onder je 25e van Rutgers (2023) blijkt dat het condoomgebruik bij losse seksuele contacten zorgwekkend laag is. Ruim 40 procent van de jongeren geeft aan geen condoom te gebruiken tijdens een one-night stand. Hierdoor neemt het risico op het oplopen en verspreiden van soa’s verder toe.

Het RIVM publiceert eind juni bovendien de Nederlandse soa-cijfers over 2025, die mogelijk meer inzicht geven in de nieuwste ontwikkelingen.

Hoe zit dat in Leeuwarden?

Maar hoe zit dat eigenlijk in Leeuwarden? Wij gaan in gesprek met de GGD om te onderzoeken hoe groot het probleem lokaal is en welke ontwikkelingen zij zien onder jongeren. Zijn de cijfers vergelijkbaar met de landelijke trend? En welke rol spelen sociale media, condoomgebruik en voorlichting?

Later deze week lees je meer over de situatie in Leeuwarden.