18 jaar, en dan? Jongeren leren in Leeuwarden wat volwassen worden betekent

Zorgtoeslag aanvragen, belastingzaken regelen, een woning huren en weten wat er gebeurt als je een rekening niet betaalt. Wie 18 wordt, is van de ene op de andere dag volwassen en krijgt er flink wat verantwoordelijkheden bij. Tijdens de pilot van het festival Praktisch 18 in de Blokhuispoort werden veertig mbo-studenten van Firda voorbereid op die overgang.

Praktisch 18 staat onder leiding van Alex Romkema, die actief is bij Tienskip. Het idee voor het project ontstond vanuit een simpele constatering: zodra jongeren 18 worden, verandert er veel, terwijl ze daar volgens Romkema lang niet altijd goed op zijn voorbereid.

“Je wordt juridisch gezien van de ene op de andere dag volwassen, maar krijgt er niet automatisch een handleiding bij”, zegt Romkema.

Volgens hem moeten jongeren veel praktische informatie zelf bij elkaar zoeken. Scholen hebben daar volgens Romkema logischerwijs maar beperkt ruimte voor, omdat de aandacht vooral bij het onderwijs zelf ligt. Met Praktisch 18 wil hij die informatie op een laagdrempelige manier dichter bij jongeren brengen.

Van belasting tot wonen

Tijdens het festival kregen de studenten informatie over onder meer financiën en belastingzaken, wonen en huren, de arbeidsmarkt en online- en brandveiligheid. Praktisch 18 wordt bewust als festival georganiseerd en niet als traditionele informatiedag waarbij jongeren vooral luisteren. Studenten volgen workshops en kunnen rechtstreeks in gesprek met organisaties waar ze in hun volwassen leven mee te maken kunnen krijgen.

Zo gaf de Belastingdienst een workshop over belastingzaken. Volgens Romkema waren veel jongeren juist enthousiast over dit soort theoretische onderwerpen. Vooral bij financiën zag hij kwartjes vallen. Studenten kregen beter in beeld waar ze moesten beginnen en ontdekten volgens hem dat ze meer rechten hebben dan ze vooraf dachten.

Ook WoonFriesland gaf uitleg over wonen en huren. Daarbij ging het niet alleen over het vinden van woonruimte, maar ook over de verantwoordelijkheden die daarbij horen. Zo werd uitgelegd wat er kan gebeuren wanneer rekeningen niet worden betaald en hoe een betalingsachterstand uiteindelijk kan leiden tot de inschakeling van een deurwaarder.

Van school naar werk

Ook de stap naar de arbeidsmarkt kwam aan bod. Tijdens een sollicitatietraining kregen studenten tips voor sollicitatiegesprekken en voor situaties waarin een diploma alleen niet voldoende is om direct voor een bepaalde functie in aanmerking te komen.

Volgens Romkema is juist die brede voorbereiding belangrijk. Jongeren krijgen vanaf hun achttiende niet met één nieuwe verantwoordelijkheid te maken, maar met allerlei verschillende onderwerpen tegelijk.

Ook weten waar je hulp kunt vragen

Praktisch 18 draait daarom niet alleen om belasting, wonen of werk. Romkema wil ook de afstand tussen jongeren en instanties kleiner maken. Volgens hem kan de drempel om zelf bij een organisatie aan te kloppen behoorlijk hoog zijn.

Dat geldt volgens hem ook voor hulpverlening. Tijdens het festival maakten de jongeren daarom ook kennis met dit onderwerp. Voor Romkema was dat een belangrijk onderdeel van de dag: volwassen worden betekent niet dat je vanaf dat moment alles zelf moet kunnen oplossen. Weten waar je terechtkunt als je hulp nodig hebt, hoort daar volgens hem ook bij.

“Je hoeft als jongere niet alles uit je hoofd te weten, zolang je maar weet waar je betrouwbare hulp of informatie kunt vinden”, zegt Romkema.

Ambitie voor meer edities

De bijeenkomst bij dBieb in de Blokhuispoort was de eerste pilot van Praktisch 18. In totaal deden veertig studenten van Firda mee.

Romkema zou Praktisch 18 in de toekomst graag ieder kwartaal organiseren. Dat is volgens hem ambitieus en mede afhankelijk van de organisaties en partners die aan toekomstige edities kunnen bijdragen. Daarvoor wordt nog gezocht naar geschikte contacten en samenwerkingen.

Het doel blijft volgens Romkema om jongeren beter voorbereid aan hun volwassen leven te laten beginnen. Niet door ze op hun achttiende alles te laten weten, maar door ze te laten zien wat er verandert, waar ze recht op hebben en waar ze terechtkunnen als ze iets niet weten of hulp nodig hebben.

Hoera, 18! En nu?

Opeens ben je officieel volwassen. Wat moet je regelen, wat hangt af van jouw situatie en waar kun je alvast over nadenken?

Dit moet je regelen

Zorgverzekering
Vanaf je 18e ga je premie betalen en krijg je te maken met het eigen risico.

Zorgtoeslag
Check of je er recht op hebt en vraag deze zelf aan.

DigiD
Nodig om veel zaken met de overheid zelf te regelen.

Geld- en bankzaken
Vanaf je 18e ben je hier zelf verantwoordelijk voor.

Dit hangt af van jouw situatie

Studiefinanciering
Afhankelijk van je opleiding kun je hier recht op hebben.

Lesgeld
Of je dit moet betalen, hangt af van je opleiding en leeftijd.

Belastingaangifte
Met een (bij)baan kun je hiermee te maken krijgen en soms geld terugkrijgen.

Huurtoeslag
Ga je op jezelf wonen? Check dan of je hier recht op hebt.

Verzekeringen
Controleer bijvoorbeeld of je nog via je ouders verzekerd bent voor aansprakelijkheid.

Goed om over na te denken

Keuze over orgaandonatie
Wil je jouw keuze vastleggen in het Donorregister?

Op jezelf wonen
Welke vaste lasten en verzekeringen krijg je dan?

Contracten en abonnementen
Wat je zelf afsluit, moet je ook zelf betalen.

Werk en inkomen
Weet je wat je hoort te verdienen en welke rechten je hebt?

Pensioen
Als je werkt, kun je vanaf je 18e pensioen gaan opbouwen.

Stemmen
Vanaf je 18e mag je stemmen als je kiesgerechtigd bent.

Hulp vragen
Weet waar je terechtkunt als je ergens zelf niet uitkomt.

Wat je precies moet regelen, verschilt per persoon. De Rijksoverheid heeft hiervoor een persoonlijke checklist voor jongeren die 18 worden.