Leeuwarden wil meer mensen uit de bijstand naar werk helpen: ‘Iedereen telt mee’

De gemeente Leeuwarden wil de komende jaren meer mensen vanuit de bijstand naar werk begeleiden. Daarbij moet nadrukkelijker worden gekeken naar de persoonlijke situatie en mogelijkheden van inwoners. Dat zegt wethouder Marcel Visser, die verantwoordelijk is voor onder meer participatie en voorzitter is van de arbeidsmarktregio.

De gemeente werkt aan een nieuwe aanpak waarbij inwoners worden ingedeeld naar hun mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. Niet iedereen heeft daarbij dezelfde ondersteuning nodig. Waar de ene inwoner direct richting betaald werk kan worden begeleid, kan voor een ander vrijwilligerswerk, maatschappelijke participatie of dagbesteding een passende volgende stap zijn.

Volgens Visser is maatwerk noodzakelijk. Leeuwarden heeft momenteel ongeveer 5300 bijstandsuitkeringen.

“Je kan niet iedereen tegelijkertijd helpen”,

zegt de wethouder. “Dus je gaat heel gericht kijken: waar helpt het, wat vraagt dat en vanuit de positie waar mensen zitten kijken, kun je dan nog een volgende stap maken.”

Van vrijwilligerswerk naar betaald werk

De gemeente wil daarbij niet alleen kijken naar het uiteindelijke resultaat, maar ook naar tussenstappen. Iemand die nog niet direct aan het werk kan, kan bijvoorbeeld eerst vrijwilligerswerk gaan doen en vervolgens doorstromen naar parttime werk. Visser wil dat zoveel mogelijk inwoners hun mogelijkheden kunnen benutten. “Iedereen telt mee, iedereen heeft kwaliteit en talent”, zegt hij. Tegelijkertijd erkent hij dat niet iedereen uiteindelijk naar betaald werk kan. Voor sommige inwoners kan zorgbegeleiding of dagbesteding het hoogst haalbare zijn.

Voor Visser is de aanpak succesvol als het aantal mensen in de bijstand afneemt én als meer inwoners aantoonbaar stappen zetten richting participatie. Hij noemt daarbij een concreet doel: tijdens zijn periode als wethouder zou hij graag zien dat het aantal bijstandsuitkeringen in Leeuwarden onder de 5000 komt.

‘Werken moet ook daadwerkelijk lonen’

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe aanpak is volgens de wethouder dat inwoners beter inzicht krijgen in wat werken financieel betekent. De gemeente wil daarvoor onder meer een zogenoemde rekentool inzetten. Daarmee moet zichtbaar worden wat er met het inkomen gebeurt wanneer iemand bijvoorbeeld vanuit de bijstand een baan krijgt of meer uren gaat werken. Ook de gevolgen voor toeslagen worden meegenomen.

Dat moet voorkomen dat mensen vanwege onzekerheid over hun financiële situatie een stap naar werk niet durven te zetten. “Juist laten zien van: werken loont”, aldus Visser. De rekentool moet ook inzicht geven in situaties waarin iemand bijvoorbeeld van twintig naar 24 uur per week gaat werken. Daarnaast noemt Visser het zogenoemde bufferbudget. Dat instrument moet voorkomen dat iemand bij de overgang van een uitkering naar werk financieel tussen wal en schip raakt wanneer het nieuwe inkomen net onvoldoende is om rond te komen.

Arbeidsmarkt stopt niet bij de gemeentegrens

De gemeente Leeuwarden kijkt bij het vinden van werk nadrukkelijk over de eigen gemeentegrenzen heen. Volgens Visser hoeft iemand die vanuit Leeuwarden uitstroomt uit de bijstand niet per se in Leeuwarden aan het werk.”Dat mag ook in Heerenveen zijn, dat mag ook in Drachten zijn. Uiteindelijk is Friesland ook een collectief”, zegt hij.

Binnen de arbeidsmarktregio werken gemeenten, werkgevers en het UWV samen om inwoners sneller naar werk te begeleiden. Daarbij wordt gekeken naar verschillende instrumenten, zoals begeleiding, scholing en andere vormen van ondersteuning. Ook het Friesland Werkcentrum speelt daarbij een rol als plek waar inwoners met vragen over werk en de arbeidsmarkt terechtkunnen.

Focus op techniek, zorg en innovatieve economie

Volgens Visser liggen er op de Friese arbeidsmarkt vooral kansen in sectoren waar de vraag naar personeel groot is. Hij noemt onder meer de techniek en de zorg. Door de vergrijzing neemt volgens hem de behoefte aan personeel in de zorg verder toe. Daarnaast richt Leeuwarden zich op een innovatieve economie, met onder meer water, bodem, circulariteit en ICT als belangrijke thema’s. Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie en verdere digitalisering verandert volgens de wethouder het soort vaardigheden waar werkgevers naar zoeken.

Als voorbeeld noemt hij het secretariaatswerk. Dat werk verdwijnt volgens hem niet volledig, maar verandert wel. Waar managers vroeger vaak een traditionele secretaresse hadden, wordt volgens Visser tegenwoordig vaker gezocht naar een managementondersteuner met andere digitale vaardigheden.

Statushouders sneller naar werk

Een specifieke doelgroep binnen de nieuwe aanpak zijn statushouders en mensen die nog bezig zijn met hun inburgering. Visser wil deze groep sneller laten deelnemen aan de arbeidsmarkt. Volgens de wethouder kan werk daarbij helpen bij zowel de integratie als het leren van de Nederlandse taal. “Je leert de taal best als je zo met elkaar in gesprek bent en minder als je uit een boekje zit”, zegt hij.

De gemeente wil daarom volgens Visser waar mogelijk werk en het leren van de Nederlandse taal combineren. Een baan kan daarnaast zorgen voor een dagelijks ritme, sociale contacten en de mogelijkheid om onderdeel te worden van de samenleving.

Nieuwe aanpak moet nog verder worden uitgewerkt

De plannen worden de komende periode verder uitgewerkt in een uitvoeringskader. Visser zegt dat hij later opnieuw met Omroep Leeuwarden in gesprek wil gaan wanneer dat kader er ligt. De ambitie van de wethouder is duidelijk: zoveel mogelijk inwoners laten meedoen, waarbij betaald werk het doel is voor mensen die daartoe in staat zijn. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor inwoners voor wie een andere vorm van participatie beter aansluit.
“De maximale potentie uit iemand halen”, noemt Visser als een van de belangrijkste uitgangspunten van de nieuwe aanpak.