Portret: Gretha Straatsma

Ze praat liever over anderen dan over zichzelf.

“Vertel eens iets over jezelf.”

Het is misschien wel de moeilijkste vraag van het hele gesprek. Niet omdat Gretha Straatsma niets te vertellen heeft, maar omdat ze de aandacht het liefst verlegt naar anderen. Naar haar collega’s. Naar de scholen waarmee ze samenwerkt. Naar de culturele partners die volgens haar onmisbaar zijn. Meerdere keren tijdens het gesprek zegt ze: “Dat doen we samen.”

Gretha werkt al jarenlang voor Kunstkade, waar ze zich inzet om kinderen en jongeren kennis te laten maken met kunst en cultuur.

Opvallend genoeg vertelt ze nauwelijks over haar eigen bijdrage. Terwijl achter haar bescheidenheid iemand schuilgaat die samen met scholen meedenkt om kunst en cultuur een stevigere plek binnen het onderwijs te geven. Zelf vindt ze dat minder belangrijk. Veel liever vertelt ze over de mensen met wie ze dat heeft opgebouwd.

Dat typeert Gretha misschien nog wel het meest.

Meer dan een voorstelling of museumbezoek

Vier jaar geleden koos Gretha bewust voor de culturele sector. Daarvoor hield ze zich ook bezig met leesbevordering. De liefde voor kunst en cultuur was er altijd al, maar nu kan ze zich er iedere dag voor inzetten dat leerlingen en studenten mee in aanraking komen.

Voor haar gaat cultuur niet over een schilderij aan de muur of een voorstelling in een theater.

“Het mag best schuren,” zegt ze.

Volgens Gretha draagt kunst en cultuur bij aan een bredere kijk op het leven. Het nodigt uit om anders naar jezelf te kijken, maar ook naar de wereld om je heen. Juist door iets te ervaren wat buiten je eigen leefwereld ligt, ontstaat begrip, nieuwsgierigheid en soms zelfs een heel nieuw perspectief.

“Je leert op een andere manier kijken.”

Dat is volgens haar minstens zo belangrijk als het ontwikkelen van creatieve vaardigheden. Cultuur helpt jongeren ontdekken dat er meer is dan hun eigen bubbel en laat zien dat er verschillende manieren zijn om naar dezelfde situatie te kijken.

De mooiste lessen ontstaan buiten het klaslokaal

Tijdens het gesprek komen de voorbeelden vanzelf.

Gretha vertelt over een jongen die tijdens een spoken word-workshop voor het eerst zijn gevoelens onder woorden bracht. Een zaal die muisstil luisterde. Niet omdat het moest, maar omdat iedereen geraakt werd door zijn verhaal.

Even later vertelt ze over een dance battle tussen leerlingen van verschillende scholen.

“Vmbo-leerlingen kijken soms op tegen leerlingen van het vwo. Maar tijdens zo’n project zie je dat beeld veranderen. De één blinkt uit in theorie, de ander in creativiteit of uitvoering. Dan ontdek je dat iedereen iets waardevols meebrengt.”

Het zijn precies die momenten die haar energie geven.

Niet de projecten op zich, maar wat ze met jongeren doen.

Samen bouwen aan cultuur

Dat samenwerken loopt als een rode draad door haar verhaal.

Steeds weer noemt Gretha haar collega’s, scholen en culturele partners. Zonder hen, zegt ze, zou haar werk niet mogelijk zijn.

Die samenwerking zie je ook terug in de Proeftuinen van Kunstkade. Hier werken scholen en culturele instellingen samen aan vernieuwend cultuuronderwijs. Leerlingen krijgen de ruimte om te ontdekken, te experimenteren en vooral zelf te ervaren. Niet alles hoeft direct goed te gaan; juist in het proberen en onderzoeken ontstaat ruimte om te groeien.

Ook de Culturele INTROWEEK voor mbo-studenten past volgens Gretha in die gedachte.

“Ik hoop dat studenten ontdekken hoeveel cultuur Leeuwarden te bieden heeft. Dat ze ervaren dat cultuur niet iets is waar je alleen naar kijkt, maar iets waar je zelf onderdeel van kunt zijn.”

Met een glimlach voegt ze eraan toe dat de Friese film Tina in Sexbierum wat haar betreft best verplichte kost zou mogen zijn voor het vak burgerschap. Een grap natuurlijk, maar wel eentje met een serieuze ondertoon. Want volgens Gretha helpt cultuur jongeren om zich te verplaatsen in een ander en met een open blik naar de samenleving te kijken.

Leeuwarden voelt als thuiskomen

Na op verschillende plekken in Nederland te hebben gewoond, voelt werken in Leeuwarden voor Gretha als thuis.

“Vroeger gingen we vanuit Dokkum naar Leeuwarden om uit te gaan. Nu zie ik hoeveel de stad zich heeft ontwikkeld op cultureel gebied.”

Ze noemt festivals, samenwerkingen tussen onderwijs en cultuur en de ruimte die er is ontstaan om jong talent te laten groeien. Daar kijkt ze met trots naar.

Voor de toekomst heeft ze ook een wens.

Ze hoopt dat niet alleen mbo-studenten, maar uiteindelijk ook hbo-studenten via een culturele introductieweek kennismaken met alles wat Leeuwarden op cultureel gebied te bieden heeft.

Even weg van het werk

Als de laptop dichtgaat, zoekt Gretha juist de rust op.

Ze leest graag, wandelt, werkt in de tuin en organiseert samen met vriendinnen ieder jaar een decembermusical in haar dorp voor basisschoolkinderen. Ook daar draait het om samen iets maken en mensen met elkaar verbinden.

En waar je haar midden in de nacht voor wakker mag maken?

Daar hoeft ze niet lang over na te denken.

“Oranjekoek met slagroom én bitterballen”.

De mens achter de functie

Misschien is dat wel de grootste ontdekking van dit gesprek.

Gretha vertelt nauwelijks over haar eigen prestaties. Ze vertelt liever over jongeren die zichzelf verrassen. Over collega’s die samen iets voor elkaar krijgen. Over scholen die deuren openen en culturele partners die elkaar weten te vinden.

Voor haar is kunst en cultuur geen doel op zich.

Het is een manier om mensen nieuwsgieriger te maken. Naar zichzelf. Naar elkaar. En naar de wereld om hen heen.

En misschien is dat wel de mooiste vorm van onderwijs die er is.

Even voorstellen

Naam

Gretha Straatsma

Functie

Programma coördinator Cultuur & Onderwijs bij Kunstkade

Werkplek

Kunstkade in Leeuwarden

Zet zich in voor

Het verbinden van onderwijs en cultuur, zodat leerlingen al op jonge leeftijd kennismaken met kunst en cultuur.

Trots op

De samenwerking tussen scholen en culturele partners en initiatieven zoals de Proeftuinen en de Culturele INTROWEEK voor mbo-studenten.

Wist je dit…..? 

• Leest graag
• Komt tot rust van tuinieren en wandelen
• Organiseert ieder jaar een decembermusical in haar dorp
• Mag je wakker maken voor oranjekoek met slagroom én bitterballen

• Inspiratie
• Fotografie: Erwin Olaf
• Dans: Anne Teresa De Keersmaeker
• Schrijver: Adriaan van Dis