“Meer vertrouwen naar democratie en hart voor vrijwilligers” – CDA bij Leeuwarden Stemt

Luciënne Boelsma-Hoekstra kwam langs bij Leeuwarden Stemt om het verkiezingsprogramma van CDA door te spreken. Het CDA stijgt de afgelopen weken enorm in de peilingen, maar met elke plannen stappen zij de verkiezingen in? Welk perspectief kunnen zij de boeren bieden? Hebben zij de oplossing voor de stikfstofcrisis? En waarom willen zij de hypotheekrenteaftrek afbouwen? De volledige aflevering is terug te luisteren via de website en Spotify (Leeuwarden Stemt). De samenvatting inclusief beeld is te bekijken via YouTube. 

Luciënne Boelsma-Hoekstra was wethouder in de gemeente De Fryske Marren en stelt zich nu kandidaat voor de Tweede Kamerverkiezingen namens het CDA. Ze woont op een melkveehouderijbedrijf en kent het leven op het platteland daardoor goed. Omdat haar nieuwe rol als kandidaat veel tijd vraagt en ze regelmatig deelneemt aan debatten in het hele land, heeft ze haar werk als wethouder neergelegd. Beide functies zijn volgens haar niet goed te combineren. De ideologie van het CDA wordt volgens Lucienne gevormd door de kernwaarden waarop de partij is gebouwd. Het zijn misschien oude termen, maar nog altijd actueel: gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit, rentmeesterschap en het opkomen voor mensen die dat zelf niet kunnen. Deze waarden staan centraal in alles wat het CDA doet. Voor de komende verkiezingen richt de partij zich op het goed op orde brengen van grote maatschappelijke vraagstukken, een samenleving waarin mensen verantwoordelijkheid nemen en een sterke economie die werkgelegenheid biedt en het land draaiende houdt.

Kracht van verenigingen en vrijwilligers

Luciënne benadrukt dat het speerpunt van naar elkaar omkijken en het belang van het verenigingsleven haar bijzonder aan het hart gaat. Ze noemt als voorbeeld de zaterdagen langs de voetbalvelden. Daar draait het niet alleen om het spel binnen de lijnen, maar juist ook om wat er buiten gebeurt. Ouders, vrijwilligers en supporters ontmoeten elkaar, leren nieuwe mensen kennen en bouwen vriendschappen op. Het verenigingsleven is volgens haar van grote waarde voor de samenleving: het brengt generaties samen, versterkt de gemeenschap en zorgt ervoor dat mensen zich gezien en verbonden voelen. Volgens Luciënne moet er minder verantwoording en regeldruk komen voor verenigingen en vrijwilligers. Het CDA vindt dat mensen die zich vrijwillig inzetten, niet onnodig zwaar belast moeten worden met administratieve verplichtingen. Wanneer iemand bijvoorbeeld in een bestuur zit of een grote verantwoordelijkheid draagt, kan bij een fout al snel de indruk ontstaan dat het zijn of haar schuld is. Daar moet volgens de partij een buffer voor komen, zodat vrijwilligers beschermd zijn. Ook de vele regels en formaliteiten, zoals het invullen van UBO-verklaringen of het openen van een bankrekening voor een stichting, vergroten de druk op verenigingen. Lucienne benadrukt dat het belangrijk is om vrijwilligers te ontlasten, zodat zij zich kunnen richten op hun maatschappelijke inzet zonder te veel administratieve lasten.

Gezinnen als stille kracht van de samenleving

Volgens Luciënne vormen gezinnen de stille kracht van de samenleving. In het verkiezingsprogramma van het CDA wordt benadrukt dat het gezin, in welke samenstelling dan ook, het fundament is waarop alles rust. Wanneer dat fundament wankelt, raakt de hele samenleving uit balans. Vanuit het gezin zie je wat er speelt in Nederland en waar mensen tegenaan lopen. Voor Luciënne waren juist de kinderen een belangrijke reden om politiek actief te worden. Zij vindt dat kinderen zich goed moeten kunnen ontwikkelen, dat ouders perspectief nodig hebben en dat jongeren later een plek moeten vinden om te wonen. Al deze thema’s hangen volgens haar met elkaar samen. Het CDA wil gezinnen versterken door financiële regelingen eenvoudiger en eerlijker te maken. Kindgebonden budgetten en toeslagen moeten bijvoorbeeld overzichtelijk worden samengebracht, zodat gezinnen bij veranderingen niet direct in de problemen komen. Ook wil de partij ouders beter ondersteunen met ruimere verlofregelingen en betaalbare kinderopvang, zodat werk en zorg beter te combineren zijn. Daarbij hoort volgens Lucienne ook aandacht voor gezinnen die te maken hebben met scheidingen of zorgen om kinderen. De hulpverlening moet zich niet versnipperd op delen van het gezin richten, maar het geheel ondersteunen.

Jongeren kansen bieden door preventie

Luciënne vindt het belangrijk dat er ook meer aandacht komt voor preventie bij jongeren. Volgens haar is het beter om problemen te voorkomen dan om ze achteraf te moeten oplossen. Preventie betekent niet alleen dat er wordt ingegrepen als iets misgaat, maar juist dat er op tijd steun wordt geboden. Dat kan bijvoorbeeld door het bevorderen van een gezonde leefstijl, zoals het aanbieden van schoolfruit. Lucienne merkt dat sommige ouders hier niet altijd bij stilstaan, vaak uit haast of gewoonte. Maar juist zulke “kleine dingen” kunnen een kans bieden aan kinderen om te leren wat gezonde keuzes zijn. Ook het gesprek over vapes en andere verleidingen hoort daarbij. Jongeren moeten volgens haar handvatten krijgen om bewust keuzes te maken.

Een ander belangrijk punt is het terugdringen van risicovol gedrag, zoals gokken onder jongeren. Sinds online gokken is vrijgegeven, is het aantal jongeren met schulden flink toegenomen. Vaak ontstaat dat zodra ze achttien worden en opeens over eigen geld beschikken. Volgens het CDA moet daar veel scherper op worden gestuurd. De overheid kan niet alles bepalen, maar heeft wel de verantwoordelijkheid om grenzen te stellen en richting te geven. Scholen spelen daarin een belangrijke rol. Zowel zij als de politiek kunnen het gesprek aangaan en jongeren bewust maken van risico’s. Luciënne noemt ook de telefoon in de klas als voorbeeld. Het CDA steunde het besluit om dit te beperken, omdat het rust en concentratie bevordert. Preventie gaat om jongeren de kans geven om gezonde keuzes te maken. Maar daarbij moeten ze wel geholpen worden door hun omgeving, de scholen en de overheid.

Geloof en gemeenschap verbinden mensen

Volgens Luciënne moeten christelijke tradities en geloofsgemeenschappen een zichtbare en waardevolle plek behouden in de samenleving. Het CDA benadrukt dat deze gemeenschappen niet alleen een religieuze, maar ook een maatschappelijke rol vervullen. De partij baseert zich op christendemocratische uitgangspunten, maar Lucienne vindt dat die waarden voor iedereen betekenisvol kunnen zijn. Zoals omzien naar elkaar, solidariteit en verantwoordelijkheid zijn goede kernpunten, ongeacht geloof, geeft Luciënne aan. Het gaat haar erom dat er ruimte blijft voor kerken en geloofsgemeenschappen om er te zijn voor mensen die dat willen. Daarnaast ziet zij dat kerken, net als andere vormen van het verenigingsleven, bijdragen aan verbinding en samenhang. Ze bieden een plek waar mensen elkaar ontmoeten, steun vinden en samen iets kunnen betekenen voor hun omgeving. Hoewel het aantal jongeren in kerken niet overal groot is, ziet Lucienne dat kerken nog steeds veel maatschappelijke waarde hebben. Vanuit de kerk ontstaan initiatieven om mensen te helpen, ongeacht hun achtergrond of overtuiging. Die sociale kracht verdient volgens haar waardering en ondersteuning, omdat ze bijdraagt aan een hechtere samenleving.

Vertrouwen en verantwoordelijkheid in democratie

Luciënne benadrukt dat het CDA volledig staat voor een democratische samenleving en een sterke rechtsstaat. Volgens haar is het belangrijk dat politici zelf het goede voorbeeld geven, omdat het begin altijd bij jezelf ligt. Wanneer politici handelen op een manier die niet bij de democratische principes past, kan dat twijfel zaaien en het vertrouwen in de politiek ondermijnen. Dit geldt zowel voor individuele politici als voor partijen als geheel. Daarnaast speelt sociale media een grote rol in hoe burgers politiek ervaren. Vaak worden fragmenten van vergaderingen of debatten online gedeeld zonder de volledige context, waardoor een scheef beeld ontstaat van wat er werkelijk is gezegd. Luciënne vindt het belangrijk dat beide kanten van een verhaal gehoord worden, zodat mensen een weloverwogen mening kunnen vormen. Politieke partijen moeten volgens haar verantwoordelijkheid nemen om niet bij te dragen aan halve verhalen, maar volledige informatie te geven. Het CDA ziet het herstel van vertrouwen in de democratie als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het begint met de manier waarop politici zelf handelen en communiceren, maar vraagt ook om transparantie en zorgvuldigheid bij het delen van informatie.

Het CDA vindt ook dat partijen anders moet moties om moeten gaan. Luciënne geeft aan dat moties in de Tweede Kamer doelgericht moeten worden ingezet. Volgens de partij is het belangrijk dat een motie iets wezenlijks wil veranderen of de minister ondersteunt bij het aanpassen van beleid. Financiële dekking moet aanwezig zijn en het doel moet concreet zijn. Moties die vooral dienen als statement of profilering, ziet het CDA als minder waardevol. Het CDA stemt daarom nooit voor zogenaamde “spreek uit”-moties. Vaak wordt op sociale media benadrukt welke moties zijn ingediend en welke partijen tegenstemd hebben, maar dat draagt volgens Lucienne weinig bij aan het bereiken van daadwerkelijke resultaten. Als er geen middelen of dekking onder een motie liggen, heeft deze weinig nut en helpt het mensen niet verder. Het gaat erom dat moties worden gebruikt als instrument om verandering te realiseren, niet als middel voor politieke profilering.

Jongeren actief in een weerbare samenleving

Het CDA vindt een weerbare samenleving belangrijk, waarin burgers, en vooral jongeren, actief worden betrokken bij uitdagingen en crises. Daarbij kan gedacht worden aan situaties zoals internationale spanningen of toekomstige maatschappelijke vraagstukken. Het CDA kijkt bijvoorbeeld naar het Zweedse model van een vrijwillige dienstplicht. Jongeren die gemotiveerd zijn, kunnen zich inzetten, terwijl anderen op een andere manier bijdragen. Ook wijst Luciënne op toekomstige maatschappelijke uitdagingen, zoals de zorg voor een groeiend aantal ouderen. De verhouding tussen jongeren en ouderen vraagt om inzet en betrokkenheid van de jongere generatie. Ze merkt dat veel jongeren veerkracht en motivatie tonen om bij te dragen. Er is veel potentie aanwezig, maar die moet worden benut. Het CDA ziet maatschappelijke stages als een manier om jongeren ervaring te laten opdoen in vrijwilligerswerk en inzicht te krijgen in werk en taken die ze normaal niet tegenkomen. Zo leren ze zowel praktische vaardigheden als het belang van betrokkenheid bij de samenleving. Door deze ervaringen kunnen jongeren ontdekken waar hun talenten liggen en hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan een samenleving die voorbereid is op toekomstige uitdagingen.

Zorg dichtbij en betaalbaar 

Volgens het CDA staat solidariteit centraal in het zorgstelsel. Dat zie je terug in beleid dat de partij voor ogen heeft. De zorgkosten stijgen jaarlijks flink, en dat moet betaalbaar blijven. Het CDA wil bijvoorbeeld het eigen risico verhogen, maar met een vangnet voor mensen die dat niet kunnen dragen. Zo blijven de kosten voor iedereen haalbaar. Ouderen die langer thuis wonen krijgen huishoudelijke hulp van de gemeente. Het is belangrijk dat wie het niet kan betalen ondersteuning krijgt, terwijl anderen een eigen bijdrage zouden kunnen leveren. Het doel van veel partijen is niet bezuinigen, maar de zorg betaalbaar en toekomstbestendig houden. Naast dat de zorg betaalbaar moet zijn, vindt het CDA ook dat de zorg dichtbij beschikbaar moet zijn. Voor het CDA is basiszorg essentieel om dichtbij te houden. In Leeuwarden is een ziekenhuis dichtbij, maar verder weg is reizen soms lastig. Daar moet in geïnvesteerd worden. Hooggespecialiseerde zorg zich kan concentreren op specifieke plekken, zowel binnen als buiten de randstad, vindt de partij. Hooggespecialiseerde zorg hoeft niet overal te zijn, maar de kwaliteit moet gewaarborgd blijven. Ook ziekenhuizen zelf geven aan dat kwaliteit en verspreiding niet haalbaar is, geeft Lucienne aan. Daarom maakt het CDA deze keuzes in hun verkiezingsprogramma.

Samen met het CDA vinden (bijna) alle partijen dat de druk op de zorg moet worden verlicht. Er zal in de toekomst minder personeel zijn, terwijl meer mensen zorg nodig hebben. Samenwerking met alle partijen is daarbij belangrijk. Het CDA wil ook bureaucratie inperken zodat de focus echt op zorg ligt. Jongeren moeten al vanaf de middelbare school kennis maken met mogelijkheden in de zorg, inclusief technologische innovaties. Zo kunnen meer mensen instromen in de sector, en jongeren enthousiast worden. Het CDA vindt dus dat er kritisch gekeken moet worden naar efficiëntie. Er is een nieuwe inrichting nodig die toekomstbestendig is, minder bureaucratisch, maar met regels om de kwaliteit te waarborgen. De zorg moet goed georganiseerd zijn, zodat mensen de ondersteuning krijgen die nodig is, en het systeem houdbaar blijft voor de komende generaties.

Bouwen aan woningen voor iedereen

Het CDA wil jaarlijks 100.000 woningen bouwen, maar hoe dit gerealiseerd wordt is complex. Er is geen partij die dit niet wil, maar het kan niet binnen een jaar gerealiseerd worden. Er zijn veel uitdagingen waar je tegenaan loopt. Zo pleit het CDA voor mantelzorgwoningen die makkelijker bij een bestaande woning geplaatst kunnen worden. Kleine straatjes erbij of hofjes voor ouderen zijn sneller realiseerbaar dan een hele nieuwe stad, mede omdat de infrastructuur en omgeving moeten passen. Ook het delen van woningen en het optoppen van bestaande woningen biedt kansen. Vaak stokken deze ideeën echter wel op procedures. Als een plan binnen acht jaar rond is, is dat al redelij snel. Maar vaak duurt het veel langer. Kortere procedures zouden sneller woonruimte opleveren. Daarnaast is de grond waarop woningen komen te staan een belangrijk punt, waarbij grondbanken een mogelijke oplossing zijn. Alle partijen hebben ideeën hierover. De stikstofcrisis staat in de weg van de 100.000 woningen per jaar. Momenteel worden er ongeveer 70.000 woningen gebouwd. De stikstofcrisis los je niet zomaar op, geeft Luciënne aan. Toch ziet het CDA twee routes waarin mogelijke oplossingen liggen. Hierin moet wel iedereen een bijdrage leveren. In de agrarische sector kan doelsturing helpen door innovaties en technologie toe te passen of door de veestapel te verkleinen. Deze beide oplossingen kunnen de emissie verminderen. Zo kan langzaam uit de crisis worden gewerkt. Daarna kan de kritische ondergrens omhoog, waardoor PAS-melders meer ruimte krijgen en andere ontwikkelingen mogelijk worden. Ook boeren krijgen zo de nodige ruimte, zegt Luciënne.

Gerelateerd aan wonen wil het CDA de hypotheekrenteaftrek afbouwen. Dit helpt starters omdat de huidige huizenprijzen onbetaalbaar zijn, vindt Luciënne. Het is niet de enige oplossing, maar kan bijdragen aan meer betaalbare woningen. De afbouw gebeurt over dertig jaar, met compensatie via de inkomstenbelasting. Zo gaat het geld terug naar de mensen en kunnen ze langzaam wennen aan lagere huizenprijzen.

Boerenperspectief: transitie met zekerheid en kansen

De boeren staan onder druk door klimaat- en stikstofmaatregelen, en het CDA wil hen daarin perspectief bieden. Voor Luciënne is dat perspectief vooral duidelijkheid. Boeren moeten weten waar ze aan moeten werken en welke stappen ze kunnen zetten. Zo weten ze precies wat nodig is en welke keuzes ze kunnen maken. Wat Luciënne zelf vaak hoort, is dat jonge boeren vooral gemotiveerd zijn en vooruit willen, maar dat ze daarvoor wel de juiste kansen moeten krijgen. Het gaat erom opties te bieden om aanpassingen te doen en doelstellingen aan te reiken waarop ze zich kunnen aanpassen. Dat kan betekenen dat ze hun bedrijfsvoering moeten veranderen, technologie moeten inzetten of minder vee houden. Door duidelijke doelen hebben boeren zicht op hun toekomst en wordt tegelijk het stikstofprobleem aangepakt. Na een periode van stilstand is het volgens Luciënne nu belangrijk dat er voortgang komt.

Een essentieel onderdeel hiervan is dat het fonds, het “stikstoffonds”, weer beschikbaar komt. Dit fonds is er niet om boeren uit te kopen, maar om hen te helpen de transitie mogelijk te maken. Als er investeringen nodig zijn of een andere manier van boeren moet worden toegepast, kunnen zij daarvoor het geld uit dit fonds gebruiken. Het fonds zorgt ervoor dat boeren zekerheid hebben dat hun inkomen behouden blijft wanneer zij aanpassingen doen die beter zijn voor de natuur. Een transitiefonds biedt dat momentum om veranderingen door te voeren en zorgt voor continuïteit. Soms is daarnaast een grondbank nodig om te bepalen hoe grond onder boeren verdeeld kan worden, zodat hun bedrijfsvoering kan worden voortgezet. Het CDA benadrukt dat boeren perspectief hebben. Nederlanders moeten zien dat zij van groot belang zijn voor de voedselproductie. Bedrijfsvoering kan doorgaan, maar op andere manieren. Het CDA streeft ernaar geen gedwongen uitkoop toe te passen, maar wil juist de transitie ondersteunen via het transitiefonds.

Afsluiting 

Als afsluiting geeft Luciënne aan dat mensen moeten gaan stemmen. Ook al weet je het niet, je moet gaan stemmen. Dat is het feest van de democratie. En ook houd elkaar een beetje heel.

De volledige aflevering is terug te luisteren via onze uitzending gemist optie. In de volgende, en overigens laatste, aflevering van Leeuwarden Stemt is Herman Nota  van 50PLUS in de uitzending. Luister deze aflevering maandag 27-10 van 18:00 tot 19:00 op Omroep Leeuwarden.

https://www.youtube.com/watch?v=UrlYXNk7Uys&t=310s