‘Zonder Louise de Coligny geen Twaalfjarig Bestand’

Vrouwen hebben een belangrijke rol gespeeld in onze geschiedenis—zo belangrijk dat het Twaalfjarig Bestand zonder Louise de Coligny misschien nooit had bestaan, aldus Femke Deen. Over onder andere deze belangrijke vrouw gaf Femke Deen woensdag 12 maart een lezing voor de stichting Nassau en Friesland. De lezing in Historisch Centrum Leeuwarden was drukbezocht. Femke Deen presenteerde het boek Moeders des Vaderlands. Dit boek bevat portretten van 18 belangrijke vrouwen die de Nederlanden vormden.

Op 12 maart presenteerde Femke Deen in een volle zaal haar nieuwste boek Moeders des Vaderlands, de vrouwen die de Nederlanden vormden. De lezing werd gehouden in het Historisch Centrum Leeuwarden en verzorgd door de Stichting Nassau en Friesland. Deze stichting verzorgt tweemaal per jaar een lezing en verschillende activiteiten om het thema Friese Nassaus in stand te houden. De geschiedenis van de Nassaus wordt vaak vertelt uit het perspectief van mannen, maar hadden vrouwen dan geen rol? Vrouwen hebben wel degelijk een cruciale rol gespeeld in de geschiedenis, iets wat in Leeuwarden zelf al zichtbaar is. Denk bijvoorbeeld aan het tegeltableau van Maria Louise van Hessen-Kassel, beter bekend als Marijke Meu, dat haar invloed en betekenis voor Friesland benadrukt.

Vergeten vrouwen in de Nederlandse geschiedenis

Toch blijven geschiedenisboeken gedomineerd door mannen, terwijl vrouwen minstens zo bepalend waren voor de vorming van de Nederlanden. Daar willen Femke Deen en Ineke Huysman met hun boek verandering in brengen. Samen met nationale en internationaal specialisten beschrijft Deen 18 krachtige vrouwen die tussen 1200 en 1820 invloed uitoefenden op politiek, diplomatie en zelfs militaire strategieën. Namen als Margaretha van Parma, Amalia van Solms en Albertine Agnes van Oranje-Nassau komen aan bod. Deze vrouwen smeedden allianties, bestuurden gebieden en namen soms zelfs het bevel over in oorlogstijd. Toch zijn hun verhalen nauwelijks bekend. Terwijl hun mannelijke tegenhangers vaak al meerdere biografieën hebben, is er van slechts twee vrouwen uit dit boek eerder een biografie verschenen.

De onzichtbare kracht achter de macht

In een tijd waarin politieke macht vooral in handen van mannen lag, waren er verschillende wegen voor vrouwen om invloed uit te oefenen. Eén daarvan was het zijn van een erfdochter: een vrouw die de erfenis van haar familie kreeg omdat er geen mannelijke erfgenamen waren. Maar ook als echtgenote van een invloedrijke man konden vrouwen op de achtergrond (of soms heel openlijk) hun stempel drukken op de politiek. Wanneer hun echtgenoten stierven en zij weduwe werden, kregen sommige vrouwen meer macht in handen. In Friesland bijvoorbeeld traden vrouwen vaak op als regentes wanneer hun zoon nog minderjarig was en het bestuur tijdelijk op zich moest nemen.

Meer dan theezetten

Tijdens haar lezing ging Deen ook in op de manier waarop vrouwen vaak over het hoofd worden gezien in historische verhalen. Neem Louise de Coligny, de weduwe van Willem van Oranje. Het was al bekend dat zij aanwezig was bij belangrijke politieke besprekingen, maar lange tijd werd aangenomen dat ze daar vooral thee schonk voor de heren. Pas door het bestuderen van haar brieven werd duidelijk dat zij een diplomatieke sleutelrol speelde. Volgens Deen was haar invloed zelfs zo groot dat het Twaalfjarig Bestand – de wapenstilstand tussen Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden – zonder haar misschien wel nooit was gesloten. Het boek laat zien dat de Nederlanden niet alleen werden gevormd en geleid werden door mannen als Karel V, Willem van Oranje en Johan de Witt, maar ook door invloedrijke vrouwen.